انسان و قرآن - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٥١ - مقام معلم

كه آن حضرت فرمود : القرآن مادبه الله ( نافع عن ابى اسحاق الهجرى عن ابى الاحوص عن عبدالله بن مسعود عن النبى صلى الله عليه و آله انه قال : ان هذا القرآن مادبه الله فتعلموا مادبته ما استطعتم , و ان اصفر البيوت لبيت لحوف خ ل اصفر من كتاب الله ) مادبه به فتح دال و ضم آن طعام مهمانى است . اين مادبه نزل الهى است و لكم فيها ما تدعون نزلا من غفور رحيم [١] اين مادبه سفره است , قرآن سفره الهى است . هيچ كس از كنار اين سفره با دست خالى و تهى برنمى خيزد . آن كس كه مصحف را گشوده و نوشته اش را زيارت كرده است , به همين اندازه از اين سفره الهى لقمه اى برداشته است و بهره اى برده است كه ان النظر فى المصحف عباده [٢] , آن كس كه قرائتش كرد , لقمه بهتر از آن برداشته است , و آن كس كه به ترجمه تحت اللفظى آن آگاهى پيدا كرد , لقمه بهتر برمى دارد و بهره بيشتر مى برد , و آن كس كه مى تواند آيات را با يكديگر تلفيق كند و ترتيب و انسجام بدهد تا نتايجى حاصل كند , او بهره هاى بهتر مى برد , و همين طور به تعبير اميرالمؤمنين عليه السلام اقرا وارق [٣] .

سيد مرتضى در امالى ياد شده , مادبه را به دو وجه معنى كرده است : يكى همين بود كه نقل كرده ايم و تا حدى توضيح داده ايم و عبارتش اين است : المادبه فى كلام العرب هى الطعام يصنعه الرجل و يدعو الناس اليه فشبه النبى صلى الله عليه و آله ما يكتسبه الانسان من خير القرآن و نفعه و فائدته عليه اذا قراه و حفظه بما يناله المدعو من طعام الداعى و انتفاعه به , يقال قد ادب الرجل يادب فهو آدب اذا دعا الناس الى طعامه و شرابه و يقال للمادبه ( بضم الدال ) المدعاه , و ذكر خلف الاحمرانه يقال فيه ايضا مادبه بفتح الدال . يعنى مادبه آن طعامى است كه شخص آن را مهيا مى كند و مردم را بدان دعوت مى نمايد , پس پيغمبر ( ص ) خير و نفع و فايده اى را كه انسان از قرائت و حفظ قرآن كسب مى كند به آن طعامى كه مدعو از دعوت داعى بدان