ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٣٥٦ - عوامل پيدايش اخباريگرى و گرايش به آن

علمى اجتهادى و اصولى نجف به مدرسه استاد كل وحيد بهبهانى در كربلا بود كه خود از عوامل پيشرفت مدرسه وحيد بهبهانى به شمار مىآيد .

در آن روزگار , نجف اشرف مركز حوزه اصولى و اجتهادى بود و نزديكى اين مركز با حوزه درسى استاد كل مى توانست در زايندگى و شكوفايى آن دو حوزه تأثير متقابل و متزايد داشته باشد .

٥ ـ تكامل انديشه فلسفى

رشد و گسترش انديشه هاى فلسفى , از عواملى است كه گرايش به اصول را تقويت كرده است .

علامه بزرگ و محقق معروف , سيد حسين خوانسارى ( م ١١٩١ ) از كسانى است كه بذرهاى اساسى تفكر فلسفى را افشانده و باعث تقويت انديشه هاى علمى شد . و همچنين زمينه هاى جديدى را براى ابداعها و نوآوريهاى مجتهدان و فرزانگان فراهم آورد , كه مدرسه استاد كل وحيد بهبهانى ميراث بر اين زمينه ها و خوشه چين اين خرمن بود .

٦ ـ زمينه سازى صاحب حدائق

ششمين عامل از جمله عوامل مؤثر در بازگشت مباحث اصولى و گسترش شيوه اجتهاد در صحنه هاى فقه اسلامى را مى توان , تأييدهاى فراوان شيخ يوسف بحرانى ( صاحب حدائق الناضرة ) از استاد كل وحيد بهبهانى به شمار آورد , كه نمونه آن در مورد سفارش او به شركت در نماز جماعت وحيد بهبهانى است .

به نظر نگارنده عامل اساسى و مهم در پيروزى اجتهاد بر اخباريگرى , تأييدهاى فراوان صاحب حدائق از استاد كل وحيد بهبهانى بوده است , زيرا شيخ يوسف بحرانى اگر چه در ابتدا اخبارى صرف بود , ولى بعد به طريقه معتدلى كه حد وسط بين اخبارى و اصولى بود گراييد و از تندروى اخبارى عليه فقيه بزرگ شيخ جعفر كبير كاشف الغطاء و سيد محسن اعرجى كاظمى و سيد على ( صاحب رياض ) و ميرزاى قمى و ساير مجتهدان ناراحت بود و همواره در صدد بود تا جلو اين شيوه ناصحيح اخباريان را بگيرد و به اختلاف ميان علماى شيعه پايان دهد .

از اين رو , از انديشه و افكار بلند وحيد بهبهانى غير مستقيم به گونه كامل تأييد