ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٣٥٣ - عوامل پيدايش اخباريگرى و گرايش به آن

او يكى از علماى بزرگ شيعه است كه در اواخر قرن دوازدهم هجرى قمرى , در شهر كربلا , بنيانهاى مدرسه نوينى را در فقه اجتهادى و ابحاث اصولى , پى ريزى كرد .

اهميت ايجاد چنين پايگاهى در شهر كربلا , از آن جهت بود كه اين شهر تا آن زمان مركز اخباريت و پايگاه علماى اخبارى به شمار مىآمد و مرجع عام و خاص بوده و مردم در آن روزگار توجهى به مجتهدان و علماى اصولى نداشتند .

مرحوم صاحب حدائق , كه در ميان علماى اخبارى داراى برجستگى و درخشش خاصى بود در همين شهر مى زيست و حوزه درسى بسيار مفصلى داشت و رياست علماى اخبارى بر عهده او بود .

شيخ ابوعلى در كتاب رجالش منتهى المقال مى نويسد :

(( تمام شهرهاى عراق , بخصوص كربلا و نجف , قبل از آمدن آقا ( وحيد بهبهانى ) از علماى اخبارى پر بود و توجه عوام به آنها بود . جهتگيرى آنان عليه اجتهاد به قدرى شديد بود كه اگر ضرورت مى شد فردى از آنان كتب اصولى را در دست بگيرد , آن را با دستمال مى گرفت . ولى خداوند شهرهاى عراق را به بركت قدوم او ( بهبهانى ) پاك گردانيد و كسانى كه بر اثر استيلاى اخباريان در احكام دينى و وظايف شرعى خود سرگردان بودند , به وسيله انوار علوم آن بزرگوار هدايت شدند (( .

با گذشت زمان , حوزه درسى وحيد بهبهانى از نظر كمى و كيفى گسترش يافت و حوزه جديد با تمام امكانات و با شور حماسه اى وصف ناپذير , با حركت اخباريگرى در افتاد و با برداشتهاى سطحى و بى اساس آنان به مبارزه پرداخت .

معلم و مدير تواناى اين حوزه درسى , با بيانات و ادله متقن خويش و بحثهاى پياپى اش , حجاب اخباريت را دريد و در نتيجه مدرسه اخباريها از رونق افتاد و در سراشيب افوال قرار گرفت . و همانگونه كه قبلا اشاره شد , فضلاى درس صاحب حدائق درس او را ترك گفتند و در جلسه درس وحيد بهبهانى شركت مى يافتند .

آثار تلاش وحيد بهبهانى

با تلاش استاد كل , وحيد بهبهانى , غبارى كه سالهاى متمادى بر حوزه اجتهادى نشسته بود زدوده شد , و آنچه از عقايد فقهى , اجتهادى كه مورد دستبرد اخباريان قرار گرفته و مخدوش شده بود به حقيقت خود بازگردانيده شد , و روحيه قوى و انقلابى فقه