ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٤١٥ - ويژگيهاى امام در مقام استنباط

اخذ كند يعنى آن عالم حكم را از راه خواندن حديث به مكلف تعليم دهد . دارندگان اين نظر مكلف را بعد از آشنايى به حكم , مجتهد محسوب مى دارند نه مقلد و اين بدين جهت است كه قول مجتهد را ناقل قول امام مى دانند نه ناقل قول خودش . در هر حال با اين اجتهاد هيچ مشكله اى را نتوان حل , و هيچ خلايى را نتوان پر , و هيچ نارسائى را نتوان برطرف كرد .

٤ ـ ويژگيهاى امام در مقام استنباط

فتاوايى كه بعد از پيروزى انقلاب از امام صادر شد نمايانگر اين است كه ايشان در مقام استنباط احكام الهى از منابع و مايه هاى اصلى شناخت داراى ويژگيهاى خاص به شرح ذيل بوده است :

١ ـ رعايت كامل از موازين و معيارهايى كه در اجتهاد اعتبار شده است .

٢ ـ بررسى دقيق اصول و قوانين كلى كه اجتهاد در آنها براى استخراج احكام به كار گرفته مى شود .

٣ ـ بررسى دقيق فروع اصول و مصاديق قوانين كلى و ارتباط بين آنها .

٤ ـ توجه كامل به ابعاد ادله اجتهادى از حيث شرايط زمان و مكان صدور و خصوصيت سائل و نيز جهت صدور .

٥ ـ بررسى برداشتهاى عالمان پيشين از ادله اجتهادى .

٦ ـ بررسى ادله فقاهتى در مواردى كه داراى ادله اجتهادى نباشد .

٧ ـ توجه كامل به عناصر مشترك اصولى .

٨ ـ توجه به عناوينى كه به عنوان اولى و عناوينى كه به عنوان ثانوى براى احكام موضوع مى باشند و عدم خلط بين آنها .

٩ ـ توجه به قانون اهم و مهم و دفع افسد به فاسد .

١٠ ـ جمود نداشتن بر عناوينى كه در عناصر خاصه استنباط وارد شده است و پرهيز از دخالت دادن عوامل ذهنى و خارجى .

١١ ـ دقت در عناصر خاصه استنباط كه دربردارنده علل احكام مى باشند و آنها كه داراى علل آنها نمى باشند .

١٢ ـ همه سونگرى و توجه به ارتباط ميان مسائل زندگى فردى و عبادى و ميان