ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٣١٥ - قيام اخباريها عليه اجتهاد
علم و دانش و عمل تقويت مى گردد [١] ولى براى عقل نقشى در مقام استنباط احكام شرعى قايل نيست و ادراك عقلى را در اين زمينه معتبر نمى داند , زيرا بر اين بينش و اعتقاد است كه عقل چه بسا در ادراك خود خطا كند . براى جلوگيرى از خطاها و اشتباهات عقل تنها تعقلى اعتبار دارد كه با قانون شريعت همگام باشد [٢] و نيز بر اين بينش و اعتقاد است كه اعتماد بر عقول و آراى انسانى بدون مراجعه به شرع فاسد و بى اعتبار است و هميشه باعث گمراه شدن و گمراه كردن است [٣] او در بيان توضيح خبرى مى گويد : امامان باب عقل را بعد از شناخت آنها بسته اند و امر كرده اند كه از آنان در وقت نياز پيروى كنند و نهى كرده اند از اينكه بر عقول ناقصه اعتماد نمايند [٤] او بر اين بينش و اعتقاد است كه پروردگار ما را در هيچ امرى به رأى و نظر شخصى خودمان واگذار نكرده است . [٥]
مجلسى تنها براى عقل در شناخت امام اعتبار قائل است نه در شناخت احكام شرعى مگر در جايى كه نظر عقل با رأى امام موافق باشد [٦] او حتى تنها احاديث را منبع در مسائل اعتقادى مى داند نه عقول را , چون عقول را از درك چنين مسائلىقاصر مى داند .
او مى گويد : ما بايد به نص آيه هفت از سوره حشر : ما اتاكم الرسول فخذوه و مانها كم عنه فانتهوا )) از پيامبر در همه امور اعم از اصول و فروع پيروى نماييم و چون پيامبر علوم و معارف اسلامى را نزد اهل بيت به وديعه گذاشت . ما بايد به اخبار آنها تمسك جوييم و در آنها ( براى به دست آوردن احكام ) تدبر نماييم و راهى جز اين براى ما نيست [٧] .
از ديدگاه مجلسى بايد براى به دست آوردن اصول اعتقادى به روايات و قرآن مراجعه نمود و اين راه منحصر است . لذا آنچه با آيات و اخبار ثابت شده است اين است كه خدا يكى است و شريك ندارد [٨] پناه بر خدا اگر مردم در اصول اعتقادى بر عقول تكيه و اعتماد نمايند كه در اين فرض در صحنه جهالت و نادانى حيران مى شوند [٩] خلاصه او
[١]ـ بحارالانوارج ١ ص ٩٩
[٢]ـ بحارالانوارج ١ ص ١٠٣
[٣]ـ رسالة الاعتقادات مجلسى
[٤]ـ بحارالانوارج ٢ ص ٣١٣
[٥]ـ مرآة العقول ج ١ ص ٢
[٦]ـ بحارالانوارج ٢ ص ٣١٣
[٧]و ٨ و ٩ ـ رسالة الاعتقادات مجلسى ص ١٧ ـ ٢٠ ـ ١٧