ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٢٥ - پيشگفتار

ب ـ رأى و تفكر شخصى خود او ( در كتاب الاجتهاد و التجديد ص ١٢٣ ـ به اين مطلب اشاره شده است . (

هر چند كه آنان سنت دوم را در عرض سنت اول قرار نداده , بلكه در طول آن قرار داده اند ولى اين نظريه بر خلاف نظريه شيعه است , زيرا علماى شيعه بر اين عقيده اند كه حق تشريع از راه رأى و تفكر شخصى براى احدى حتى براى رسول خدا ( ص ) نبوده و نخواهد بود و بدين جهت مى گويند كه پيامبر هيچ حكمى را از راه رأى و تفكر شخصى بيان نكرده اند تا آنكه سنت دومى براى رسول خدا باشد . ( در فصول آينده بيشتر روشن خواهد شد . (

البته برخى از عالمان اهل سنت نيز داراى همين نظريه اند و در كتاب (( الاحكام فى اصول الاحكام )) علامه آمدى ( ج ٥ , ص ١٣٢ ) و تفسير كبير امام فخر رازى ( ج ١٧ , ص ٥٦ ) اشاره شده است .

٣ ـ سنت امامان و صحابه ـ اهل تشيع سنت امامان را تداوم بخش سنت رسول خدا مى دانند و اهل تسنن سنت صحابه را تداوم بخش سنت رسول خدا مى دانند و فرق ديگر در اين است كه شيعه تداوم را بر اساس عصمت ولى اهل سنت بر اساس وثاقت مى دانند .

٤ ـ اجماع كاشف از قول معصوم از نظر عالمان شيعه

٥ ـ عقل

٦ ـ قياس

٧ ـ استحسان

٨ ـ مصالح مرسله

٩ ـ قاعده استصلاح

١٠ ـ سد ذرايع

١١ ـ فتح ذرايع

١٢ ـ شريعت پيشين

١٣ ـ مذهب صحابى

١٤ ـ عرف و عادت

١٥ ـ سيره عمليه اهل مدينه

١٦ ـ استدلال