ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٣٦ - تفسير

حسن گويد: همه فرشتگان ٥ هزار تن بودند و معنى اينست كه خداوند شما را بهمگى پنجهزار فرشته كمك ميكند.

ديگرى گفته: معنى اين آيه اينست كه ٨ هزار فرشته بودند (كه سه هزار در آيه اول و پنج هزار در آيه دوم ذكر شده) معنى آيه دوم اينست كه «بخمسة آلاف اخر» يعنى پنجهزار تن ديگر براى شما فرستاد.

و گفته شده كه وعده بكمك فرشتگان در روز احد است و خداوند بايشان وعده داد كه اگر صبر كنند فرشتگان را بمددشان فرستد (از عكرمه و ضحاك)( مُنْزَلِينَ‌)- يعنى خداوند فرشتگان را از آسمان فرستاد.

(بَلى‌)- بلى تصديق وعده است يعنى خداوند همانطور كه بشما وعده داد عمل خواهد كرد.

(إِنْ تَصْبِرُوا)- اگر بر جهاد و انجام امر خدا صبور باشيد( وَ تَتَّقُوا)- و از گناهان و مخالفت پيغمبر بپرهيزيد.

(وَ يَأْتُوكُمْ‌)- و اگر مشركين بسوى شما برگردند.

(مِنْ فَوْرِهِمْ هذا)- از همين راه- (از ابن عباس و حسن و ربيع و مجاهد و ضحاك) گويند يعنى از خشم خود كه مشركان در روز احد بخاطر شكست روز بدر در خشم بودند.

(يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ)- يعنى بشما نصرت خواهد داد و اين سخن از آنجاست كه قريش پس از بازگشت از جنگ پشيمان شدند كه چرا مدينه را نگرفتند و زود قصد مراجعت نمودند.

خداوند به پيغمبرش وحى فرمود كه اصحاب را امر كند تا آماده رجوع بسوى مشركان شوند و بايشان فرمود «كه اگر بشما جراحتى رسيده بكفار نيز مثل آن رسيده» و بعد فرمود اگر بر جهاد پايدارى كنيد و بسوى دشمن برگرديد خداوند شما را به پنجهزار ملك كمك ميكند. پس مسلمين با اين وعده با همه جراحاتى كه داشتند براى تعقيب و اخراج كفار بيرون شدند. كسى اين خبر را بمشركان رسانيد مشركين ترسيدند نكند در اين‌