ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٧٦ - مورد و شأن نزول

بيان آيه ١٤٤

١- محمد: از حمد است و تحميد بالاتر از حمد است و معناى محمد (از تحميد) يعنى مستغرق در همه محامد ميباشد زيرا مستوجب تحميد نيست مگر آن كس كه در كمال مستولى باشد.

خداوند عز اسمه پيامبرش را به دو اسم مشتق از اسم خود گرامى داشت كه يكى محمد است و يكى احمد ٦ و بهمين معنى اشاره كرده است حسان بن ثابت:

يعنى پيامبرى كه براى ما آمد پس از نوميدى ما از اصلاح و پس از مدت زمانى كه نور دين خاموش شده بود در سراسر زمين بتها مورد پرستش واقع گشته بودند و خداوند نام او را از نام خود مشتق ساخت تا او را تجليل و تكريم كرده باشد و نام خداوند محمود است و نام پيغمبر محمد ٦.

مورد و شأن نزول:

مفسران گويند: سبب نزول اين آيه اينست كه چون روز احد به دروغ شايع كردند كه پيغمبر اكرم كشته شده عده‌اى گفتند كه اگر پيغمبر بود كشته نميشد و گروهى ديگر گفتند ما در راه همان هدفى كه حضرتش مى‌جنگيد خواهيم جنگيد تا بوى ملحق شويم و عده‌اى راه ارتداد پيمودند و گروهى راه فرار گزيدند.

(و اين آيه نازل شد) و علت اصلى شكست مسلمين فرار تير اندازان شكاف احد بود و داستان از اينقرار است:

پيغمبر اكرم ٦ پس از گماردن سربازان اسلام در سنگرگاههاى خود پنجاه تيرانداز ماهر را برياست عبد اللَّه بن جبير در تنگه كوه احد مستقر ساخت و فرمود جاى‌