ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٠٨ - تفسير

بيان آيه ١١٣- ١١٤

لغت:

١- آناء جمع و در مفرد آن دو قولست:

الف: انى مثل نحى (نحى يعنى خيك روغن. جمع: انحاء.) ب: انى مثل لعى.

اخفش انو (بواو) نقل كرده.

مسارعت: مبادرت و پيشدستى مشتق از سرعت.

فرق بين سرعت و عجله اينست كه سرعت سبقت و پيشى جستن است در كارى كه جايز و پسنديده و محمود باشد و ضد سرعت كندى (ابطاء) است كه مذموم و زشت است ولى عجله پيشى جستن در جائيست كه پيشى سزاوار نيست و هم مذموم ميباشد و ضد عجله تأنى و اناة است و خوب و محمود ميباشد.

مورد و شأن نزول:

گفته‌اند سبب نزول آيه اينست كه چون عبد اللَّه سلام با جمعى مسلمان شد يهود گفتند كه به محمد ايمان نياورده‌اند مگر اشرار ما و خداوند اين آيه را در اين مورد نازل فرمود تا(مِنَ الصَّالِحِينَ) (از ابن عباس و قتاده و ابن جريح) و گفته‌اند درباره ٤٠ تن از اهل نجران و ٣٢ نفر از مردم حبشه و ٨٠ نفر از مردم روم نازل شده كه مسيحى بودند و مسلمان گشتند.

تفسير:

(لَيْسُوا سَواءً): در تقدير اين كلام اختلافست و قول صحيح آنست كه جمله كامل است و به آن وقف ميشود و جمله بعد يعنى‌( مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ‌) ابتداء كلامست و معنى چنين است: