ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٠٧ - تفسير

بيان آيه ٦٤

لغت:

زجاج گويد: ١- معنى كلمه كلاميست كه در او شرح داستانى باشد و لذا عرب به قصيده كلمه گويد، روايت شده كه چون به حسان بن ثابت گفتند قصيده‌اى براى ما انشاد كن گفت «كلمه جوريده» يعنى قصيده جوريده را بخوانم (كه نام يكى از قصايد او بود) كه قصيده را كلمه ناميده.

٢- سواء: عدل و سوى نيز به همين معنى است.

و گفته‌اند سواء بمعنى مستوى است و مصدر بمعنى اسم فاعل است (يعنى الى كلمة مستوية) و در نزد زجاج سواء اسم است و صفت نيست و جرّ سواء در اينصورت بتقدير «ذات سواء» است كه مضاف اليه است براى ذات مقدر (يعنى صاحب استواء). و جايز است منصوب شود.

شأن نزول:

گفته‌اند سبب نزول آيه چند قولست: ١- درباره نصاراى نجران آمده (از حسن و سدى و ابن زيد و محمد بن جعفر بن زبير) ٢- درباره يهود مدينه است (از قتاده و ربيع و ابن جريح و اصحاب ما نيز اين را روايت كرده‌اند).

٣- بصورت ظاهر درباره هر دو دسته اهل كتاب آمده (از ابى على جبايى) و اين معنى اولى است بواسطه عموميت آن بر همه اهل كتاب.

تفسير:

چون احتجاج خداوند با اهل كتاب بپايان رسيد آنها را بتوحيد و پيروى از حقيقتى كه مورد اتفاق همه است دعوت فرمود كه: