ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٩٦ - ١ - منطقهء &#١٧١ اقتصادى محض &#١٨٧

به كار و ارزش آن را در سه منطقه مهم بايد بررسى كرد : ١ - اقتصادى محض ٢ - اقتصادى - اجتماعى ٣ - اقتصادى - انسانى ١ - منطقهء « اقتصادى محض » مباحثى كه در بارهء كار و انواع و ارزش آن صورت مى گيرد ، سر و كار متفكران اقتصادى با نمودهاى عينى كار و مفيد بودن و عرضه و تقاضاى كار و كالا و ابزار توليد و سيستمهاى مديريت و غيره است و تحقيق در اين گونه مسائل بىشباهت به تحقيق در نمودهاى فيزيكى نيست كه با قطع نظر از صدها چون و چراى زيربناى نمودها بررسى مى شوند و به نتايج خود مى رسند . اين تحقيقات محورى را به نام انسان و اصول و ارزشهاى آن ، نمى شناسند چنانكه فيزيك ، محورى را به نام طبيعت آگاه و داراى اختيار و ارزش مطرح نمى نمايد . فيزيوكراتها كه هيچ توجهى به مسائل فوق العاده پيچيده كار و كالا و ارزش آن دو نداشتند ، در منطقه اقتصادى محض زندانى بودند ، گوئى آنان انسانى را كه انجامدهندهء كار و به وجود آورندهء كالا است ، نمى ديدند . نظرات اين اقتصاددانان فيزيوكرات و كلاسيك و مكتب ليبرال فرانسوى را در كتاب « اقتصاد ارشادى و ليبراليسم » چنين مى خوانيم : « آنان مدعى اند كه بشر نبايد با وضع تدوين مقررات اجتماعى در امور اقتصادى مداخله نمايد و چنانچه جريانهاى اقتصادى را به حال خود رها كنند ، طبعا خود به خود تحت نظم و هماهنگى درمى آيند و هدف علم اقتصاد از نظر فيزيوكراتها عبارت است از كشف همين قانون طبيعى و فطرى ، زيرا نظم طبيعت بنا بر ارادهء خداوند برقرار گرديده و چون او در هر حال خواستار خير و سعادت ما است ، پس بهترين قوانين ، قانون طبيعت است و اطاعت از آن به مراتب از نيروى مقررات و تعاليمى كه به دست بشر و به طور مصنوعى