ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٤٧ - آيا طبيعت انسانى شر است يا خير ، يا داراى هيچ يك از آن دو خصوصيت نيست

اگر چه مقدارى از اوصاف انسانى به وسيلهء عوامل وراثت به فرزندان منتقل مى شود كه ممكن است زمينه اى براى خوبى يا بدى انسان آماده نمايد ولى مى دانيم كه اين عوامل زمينهء سازندهء قطعى سرنوشت آدميان نمى باشد و عوامل محيطى و تعليم و تربيتى در دگرگونساختن زمينهء وراثت اثر قطعى دارند . اين جمله از ويكتور هوگو بيانكنندهء يك واقعيت است كه مى گويد : « هيچ حيوانى كبوتر به دنيا نمى آيد كه بعدها مبدل به كركس شود ، مگر انسان كه كبوتر زائيده مى شود و تدريجا كركس مى گردد . » بطور خلاصه ، اسلام موجوديت انسانى را بزرگ و داراى استعدادهاى بسيار متنوع معرفى مى نمايد و مى گويد : ( وَلَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَفَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا ) [١] ( ما فرزندان آدم را مورد كرامت قرار داده ، آنان را در خشكى و دريا بحركت در آورده و از مواد پاكيزه به آنان روزى داديم و آنان را بر بسيارى از مخلوقات برترى داديم . ) ملاحظه مى شود كه خداوند متعال در اين آيه عنايت خاص خود را در بارهء خلقت آدميان و برترى آنان را بر بسيارى از مخلوقاتش گوشزد مى نمايد .
و با نظر به آيات ديگر كه ارزش انسانى را مربوط به ايمان و علم و عمل صالح مى سازند ، به خوبى روشن مى گردد كه طبيعت آدمى نه خوب است و نه بد ، بلكه واقعيتى است با عظمت و داراى نيروها و استعدادهاى مفيد .
ولى ارزش و خوبى و بدى و خير و شربودن او مربوط به هدفگيرى و فعاليت روانى و عضلانى او در راه رسيدن به هدف مى باشد .

[١] الاسراء آيه ٧٠