ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٤٦ - محمّد صلَّى اللَّه عليه و آله فرزند با عظمت ابراهيم عليه السّلام

در اين كه آيات حضرت ابراهيم عليه السّلام بجهت عظمتى كه داشت به تنهائى يك امّت بود يا او ولايت امّتى بزرگ را بعهده داشت ، هر دو احتمال وجود دارد و در اصحاح سيزدهم چنين آمده است : « و قال الرّبّ لإبرام بعد اعتزال لوط عنه . ارفع عينيك و انظر من الموضع الَّذى أنت فيه شمالا و جنوبا و شرقا و غربا . لأنّ جميع الأرض الَّتى أنت ترى لك أعطيها و لنسلك إلى الأبد . و أجعل نسلك كتراب الأرض . حتّى إذا استطاع أحد أن يعدّ تراب الأرض فنسلك أيضا يعدّ .
قم امش فى الأرض طولها و عرضها . لأنّى لك أعطيها . » [١] ( و خداوند به ابراهيم پس از آنكه لوط از او كناره گيرى كرد ، گفت : چشمهايت را بلند كن و از آن موضع كه هستى به شمال و جنوب و شرق و غرب نظاره كن . زيرا همهء زمينى را كه تو مى بينى تا ابد به تو و نسل تو خواهم داد . و نسل تو را بشمارهء دانه‌هاى خاك زمين قرار خواهم داد . بطورى كه اگر كسى بتواند خاك زمين را بشمارد ، مى تواند عدد نسل ترا نيز بشمارد . برخيز در امتداد طول و عرض زمين راه برو ، زيرا من زمين را بتو عطا مى كنم ) .
از مضامين جملات اصحاح سيزدهم چنين برمى آيد كه خداوند متعال همهء مردم روى زمين را تسليم پيشوائى حضرت ابراهيم عليه السّلام مى فرمايد و اين تسليم و تبعيّت مردم روى زمين از آن حضرت در امور دنيوى محض و سلطهء مادّى نبوده است زيرا مى دانيم اغلب جبّاران قدرت پرست بر روى زمين مسلَّط بوده‌اند نه ابراهيم و ابراهيميان ، بلكه منظور دين و آئين ابراهيمى بوده است كه خداوند بر همهء مردم روى زمين عنايت فرموده است ، همچنين از عدم تخصيص پيشوائى و دين ابراهيم به روزگار محدود وى معلوم مى شود كه مقصود خداوندى شامل همهء دورانها مى باشد چنانكه از آيات قرآنى برمى آيد . و اين معنى كه پيشوايى حضرت ابراهيم عليه السّلام براى همهء دورانها بوده است از جملات زير كه در آيات اصحاح هفدهم آمده است ، مورد تصريح

[١] تورات اصحاح سيزدهم از جملهء ١٤ تا ١٨ .