ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٩٥ - هر اندازه احساس و دريافت كمال اعلى عالىتر ، هجوم مشقّتها بيشتر

و موقّت و معلول علَّتهاى پست را بوجود مى آورند .
١٢ ، ١٥ - و حتّى يكون أعظمكم فيها عناء أحسنكم باللَّه ظنّا ، فإن أتاكم اللَّه بعافية فاقبلوا و إن ابتليتم فاصبروا فإنّ العاقبة للمتّقين ( و تا وقتى كه متحمّلترين شماها به مشقّت ، دارندگان بيشترين حسن ظنّ از شماها در بارهء خدا باشد [ در چنان روزگاران ] اگر خداوند عافيتى بشما عنايت فرمود ، بپذيريد و اگر مبتلا به حوادث شديد ، تحمّل نمائيد . ) هر اندازه احساس و دريافت كمال اعلى عالىتر ، هجوم مشقّتها بيشتر اگر در اين قانون عمومى دقّت كنيم كه هر چه روح انسان ظريفتر و در كش عالىتر باشد بهمان اندازه از عالم ماديّات و حيوانات ( مردم نما ) غوطه ور در مادّيّات در زحمت و مشقّت خواهد بود ، اندك مراجعه به قلمرو ادبيّات ، مخصوصا ادبيّات كشورهائى كه سابقهء ممتدّ فرهنگ انسانى دارند ، اين معنى را كه گفتيم بخوبى اثبات مى كند كه ارواح ظريف و دركهاى عالى كه در اين زندگانى مى خواستند بر مبناى اخلاق عالى انسانى حركت كنند ، چه فشارها را متحمّل مى شدند . البتّه نبايد فراموش كنيم كه عظمت جذبهء كمال اعلا بقدرى جالب است كه انسان را وادار به تحمّل همهء آن مشقّتها مى نمايد .
كسانى كه در اين مسير متحمّل عبور از سنگلاخهاى پر مشقّت گشتند و از لذائذ دنيا دست برداشتند و بهمه گونه تلخىهاى روزگار خود تن دادند و حتّى آهى نكشيدند ، استثنائى نبودند ، اگر چه در اقلَّيّت بودند . آنان چه شبهاى طولانى كه در فكر روشن ساختن تاريكى روزهاى بينوايان بيدار ماندند و خم برابر و نياوردند .
آنان براى هموار كردن جادّهء زندگى براى ناتوانان ، چه روزهاى ممتدّى كه خور و خواب را بر خود ممنوع نمودند . تحمّل زحمت و مشقّت براى فهماندن حال روحى اين گونه انسانهاى بزرگ ، به حيوانات انسان نما كه بقول امير المؤمنين عليه السّلام