ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٨٤ - ٤ - عامل وحدت اختيارى و احساس اختيارى كه فقط از طريق دين قابل وصول مى باشند

( او ، آن خدائى است كه همهء شما را از يك نفس آفريده و همسر آن را از خود آن نفس بوجود آورده يا قرار داده است . ) اين آيهء مباركه ( سه ) صريح در اينست كه اين سلسلهء بزرگ آدميان از يك آدم شروع شده است و خداوند سبحان در آفرينش فرزندان آدم يكى را بر ديگرى ترجيح ارزشى نداده است . پس همهء آنان در پيشگاه خداوندى يكى بوده و چنانكه در آيهء بعدى خواهد آمد ، ملاك ارزش و فضيلت آنان را در نزد خدا تقوى معرّفى مى فرمايد .
با اين كه انبياء و اوصياء آنان مانند ائمّهء معصومين عليهم السّلام ، داراى سرمايه‌هاى خاصّى هستند كه خداوند به آنان عنايت فرموده است ، با اين حال ارزش و عظمت حيات آنان نيز از بهره بردارى صحيح از آن سرمايهء خدادادى ناشى مى گردد ، زيرا اين قاعدهء عقلى كه « مسئوليّتها و ارزشها بر مبناى اختيار است » بهيچ وجه قابل استثناء نيست .
تذكَّر دادن مردم به اين كه انسانها همگى از يك منشأ بوجود آمده‌اند ، در روايات متعدّدى آمده است ، مانند روايت معروف از پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم كه فرمود :
أيّها النّاس كلَّكم من آدم و آدم من تراب .
( همهء شما از آدميد و آدم از خاك است . ) چهار - ( يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثى وَجَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَقَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ الله أَتْقاكُمْ ) . [١] ( اى مردم ، ما شما را از يك مرد و زن آفريده و شما را شعبه‌ها و قبيله هايى قرار داديم تا با يكديگر آشنا و هماهنگ شويد . با فضيلتترين شما نزد خداوند با تقوىترين شما است . ) دلالت اين آيهء مبارك بر هماهنگى و وحدت و لزوم احساس آن ، صريحتر از آن است كه نيازى به بيان داشته باشد . اين دلالت از سه جهت است : جهت يكم - اصل خلقت اولاد آدم و حوّا عليهما السّلام كه يك مرد و يك زن مى باشند .

[١] الحجرات آيهء ١٣ .