ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٨٣ - ترجمهء خطبهء شصت و ششم

در بارهء همهء اصول و قوانين انسانى قرار داده‌اند پس اى لشكريان من ، آگاه باشيد كه شما در حقيقت ، در اين ميدان هولناك روياروى خدا حركت مى كنيد ، و سر و كار شما در اين عرصهء مرگزاى با عاليترين جلوه گاه مشيت خداوندى است كه حيات انسانها است ، آرامش خود را از دست ندهيد ، به اعصاب خود مسلط شويد و بدانيد كه شما به اين ميدان براى نابود ساختن ضد حيات انسانها وارد شده‌ايد ، نه براى خاموش كردن عاليترين جلوهء مشيت خداوندى كه حيات انسانها است . درك اين حقايق و آشنائى امير المؤمنين ( ع ) با ارزش جانهاى آدميان بود كه آن جان شناس إلهى را وادار ميكرد كه همواره پيش از جنگ و در اثناء جنگ ارتباط شديد با خدا را فراموش نكند و دائما در حال نيايش با خدا بوده باشد .
ابن ابى الحديد از نصر بن مزاحم منقرى نقل مى كند كه عمرو بن شمر از جابر جعفى روايت كرده است كه امير المؤمنين عليه السلام هر موقعى كه رهسپار ميدان جنگ مى شد ، پيش از آنكه سوار شود ، نام خدا را به زبان مى آورد ، و مى گفت :
الحمد للَّه على نعمه علينا و فضله ، ( « لِتَسْتَوُوا عَلى ظُهُورِه ثُمَّ تَذْكُرُوا نِعْمَةَ رَبِّكُمْ إِذَا اسْتَوَيْتُمْ عَلَيْه . وَتَقُولُوا سُبْحانَ الَّذِي سَخَّرَ لنا هذا وما كنا له مقرنين و انّا إلى ربنا لمنقلبون » ) [١] و [٢] ( ستايش مر خداى را است كه اين مركب را در تسخير ما قرار داد [ و اگر مشيت الهى نبود ] ما توانائى تسخير آنها را نداشتيم . و ما بسوى پروردگارمان برگشت خواهيم كرد ) .
١ - نام خدا را بر زبان مى آورد ، آرى ، حيات از آن خدا است ، مالك حيات و موت او است . اين منطقهء ممنوعهء حيات فقط با مشيت تكوينى و ارادهء تشريعى خداوندى قابل شكستن است .

[١] . شرح نهج البلاغه - ابن ابى الحديد ج ٥ ص ١٧٦ .
[٢] . الزخرف آيه ١٣ و ١٤ .