ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٨٤ - ترجمهء خطبهء شصت و ششم

٢ - مركب كه در اين موقعيت يكى از وسائل جنگ است ، و با ارادهء خداوندى در اختيار من قرار گرفته است ، بايد در راه خدا مورد بهره بردارى قرار بگيرد . اگر اقوام و ملل اين نكته را در پديدهء جنگى مورد توجه قرار مى دادند و اين حقيقت را در مغزشان خطور مى دادند كه همهء وسائل و مواد جنگى موجوداتى هستند كه فقط با عقل و انديشهء بشرى به اشكال مطلوب در مى آيند و اگر عقل و انديشهء بشرى نبود ، چه بسا كه آن موجودات انسانها را تسخير مى كردند ، يا لا اقل انسانها مانند ديگر حيوانات توانائى استفاده از آنها را نداشتند و اين عقل و انديشه از با عظمتترين نعمتهاى خدادادى است . پس چرا در بكار بردن وسائل جنگى كه محصولى از نعمتهاى خدا دادى بوده و در حساسترين مسائل بشرى كه مسئلهء زندگى و مرگ است بياد خدا نباشيم .
٣ - ( وَإِنَّا إِلى رَبِّنا ) ( قطعا ما بسوى خداى خود برميگرديم ) .
و مسئول همهء انديشه‌ها و هدفگيريها و كارهاى خويشتن كه در ميدان كارزار انجام داده‌ايم ، خواهيم بود . ريختن يك قطره خون ناحق كافى است كه ما را به عذاب تلخ الهى گرفتار كند . كمترين مسامحه در احقاق حق و تسلط بر اعصاب و كنار گذاشتن كينه توزىهاى احمقانه كافى است كه ما را در غضب جدى خداى زندگى و مرگ غوطه ور بسازد . اندك غرور و فخر فروشى و مباهات به شمشير بازى خودخواهانه براى جلب شقاوت ابدى كفايت ميكند .
آرى ، يا در اين ميدان جنگ و يا چند روز و شب ديگر ما بسوى خداى خود برميگرديم و در پيشگاه او مى ايستيم و از كوچكترين حركت چشم و موج انديشه تا تاخت و تاز بر سرنوشت زندگى آدميان ، مورد محاسبه و مؤاخذه قرار خواهيم گرفت . پس ما بايد ميدان جنگ را نه تنها دور از ديدگاه الهى تلقى نكنيم ، بلكه آنرا چنان مورد نظارهء الهى بدانيم كه همهء حركات ما عنوان ذكر و قيام و ركوع و سجود بخود بگيرد . جابر جعفى مى گويد : امير المؤمنين ( ع ) پس از نيايش فوق رو به قبله مى ايستاد و دستها را به سوى آسمان بلند ميكرد و