ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٢٣ - تفسير عمومى خطبهء شصت و نهم

ترس و وحشت از چيست
ترس و وحشت از چيست ترس و وحشت از عوامل مزاحم زندگى بايد سازنده و نيرو بخش حيات باشد ، نه تباه كنندهء آن . پس در حقيقت مى توان بيم و هراس را بر دو قسمت عمده تقسيم كرد :
قسمت يكم -
قسمت يكم - همان ترس و وحشتى است كه حيات را تضعيف و قدرت دفاع از آن را نابود مى سازد ، اين يكى از مختصات بزدلان زبون است كه با انديشه و اعمال منفى خود و تلقيناتى كه دائما بخود مى دهند ، عامل مرگ و نابودى را به خويشتن نزديك و جان خود را دو دستى تقديم دشمنان مى نمايند .
بنا بر اين ، شخص آگاه و خردمند و با ايمان از هيچ چيز جز اين گونه ترس و هراس ، وحشتى ندارد . بترسيد از اين ترس و وحشت و از آن ، با هر وسيله و شكلى كه ممكن است اجتناب كنيد .
قسمت دوم -
قسمت دوم - بيم و هراس سازنده است كه موجب تقويت حيات و آماده كردن ميدان براى فعاليتهاى آن است . اين بيم و هراس عبارتست از احتياط منطقى از عوامل مزاحم زندگى و پيگردى جدى براى پيدا كردن و انتخاب وسائل مناسب براى ادامهء « حيات معقول » بدون كمترين مسامحه و سهل انگارى .
اين بيم و هراس كه با عبارتى ديگر مى توان گفت : عامل پيدايش خلاقيتها و ابتكارات ، همان عامل بزرگ حيات است كه پس از توجه به ارزش حيات بوجود مى آيد و انسان آگاه اعتقاد پيدا مى كند كه با اين حيات نمى توان شوخى كرد و اين آن پديده اى نيست كه چيز ديگرى را بتوان جانشين آن قرار داد و بايستى بهر شكلى و وسيله اى كه ممكن است استعدادهاى نهفته در آن را به فعليت در آورده و از اين امانت بزرگ الهى بهره بردارى نمود . آيا اين احتمال و تصور كه با به فعليت رسيدن هر استعدادى ، بعدى از جهان بزرگى كه در وجود انسانى است باز مى شود ، در صورت سهل انگارى آن بعد خنثى مانده و ضرر جبران ناپذيرى دامن انسانى را خواهد گرفت ، بيم و هراس