ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٣٧ - (چهار اصل كلى مستفاد از آيات ارث)

سخنى پيرامون ارث بوجه كلى‌

[ (چهار اصل كلى مستفاد از آيات ارث)]

اين دو آيه يعنى آيه:(يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ) تا آخر دو آيه و نيز آيه آخر سوره كه مى‌فرمايد:(يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ ...)[١] با آيه شريفه‌(لِلرِّجالِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ)[٢]، و آيه شريفه‌(وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى‌ بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ)[٣]، پنج و يا شش آيه‌اند كه اصل قرآنى مساله ارث در اسلام را تشكيل مى‌دهند، و سنت يعنى روايات وارده از رسول خدا ٦ و ائمه هدى : آن را به روشن‌ترين وجه تفصيل مى‌دهد، و تفسير مى‌كند، كلياتى كه مى‌توان از اين چند آيه استفاده كرد چهار اصل كلى است، كه براى احكام جزئى و تفصيلى ارث جنبه منبع و ريشه را دارد:

١- اصل اولى كه از آيات نامبرده استفاده مى‌شود همان مطلبى است كه ما استفاده آن را از جمله:(آباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْ لا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعاً) قبلا از نظر خواننده گذرانده، گفتيم از اين جمله بر مى‌آيد مساله نزديكى و دورى از ميت در باب ارث اثر دارد، و اگر اين جمله را ضميمه كنيم به جمله‌هاى بقيه آيه، اين معنا بدست مى‌آيد: كه قرب و بعد نامبرده در كمى و زيادى سهم، و بزرگ و كوچكى آن نيز اثر دارد، و اگر جمله مورد بحث ضميمه شود به آيه:(وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى‌ بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ) اين معنا را مى‌فهماند كه وارث، هر قدر از حيث نسب به ميت نزديك‌تر باشد، مانع از ارث بردن كسانى خواهد بود كه از وى بميت دورترند.

[١] سوره نساء آيه ١٧٥.

[٢] سوره نساء آيه ٧.

[٣] سوره انفال آيه ٧٥ و سوره احزاب آيه ٦.