(سند حسن در اصطلاح شناخت حديث آن سندى را گويند كه متصل به معصوم باشد و از نظر محدثين، رجال آن، همه امامى ممدوح باشند، ولى عدالت مسلم آنان از ناحيه امام و يا دو شاهد عادل تصريح نشده باشد مترجم [٢]).

و در الدر المنثور است كه ابن جرير و ابن ابى حاتم از پسر عمر نقل كرده‌اند كه گفت:

وقتى آيه شريفه:(يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى‌ أَنْفُسِهِمْ ...) نازل شد رسول خدا ٦ بر منبر بايستاد، و آن را بر مردم تلاوت كرد، مردى در برابرش ايستاد، و عرضه داشت:

حتى شرك را نيز مى‌آمرزد؟ رسول خدا ٦ ساكت شد، و باز او سؤال خود را تكرار كرد، و باز رسول خدا ٦ سكوت كردند تا سه نوبت، در همين ميان آيه شريفه:(إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ)، نازل شد، و دستور دادند آيه اول را در سوره زمر ثبت كنند، و آيه دوم را در سوره نساء[٣].

مؤلف قدس سره: در سابق توجه فرموديد كه گفتيم آيه سوره زمر به حسب آيات بعدش ظهور در توبه و آمرزش دارد، و معلوم است كه توبه همه گناهان حتى شرك آمرزيده مى‌شود و آيه سوره نساء، موردش غير از مورد توبه است، در نتيجه منافاتى بين مضمون اين دو آيه نيست، تا يكى ناسخ ديگرى، و يا مخصص آن باشد.

و در مجمع البيان از كلبى نقل كرده كه در تفسير آيه مورد بحث گفته است: اين آيه در باره مشركين يعنى وحشى و ياران او نازل شده، چون وقتى وحشى حمزه را كشت، و قرار بود كه اگر او را به قتل برساند آزادش كنند، و به عهد خود وفا نكردند، او و يارانش از كار خود پشيمان شدند، و نامه‌اى از مكه براى رسول خدا ٦ فرستادند، مشعر به اين كه ما از كرده خود پشيمان شده‌ايم، و چيزى مانع اسلام آوردن ما نيست مگر آن مطلبى كه ما از تو در مكه شنيديم، كه گفتى:(وَ الَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ، وَ لا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ، وَ لا يَزْنُونَ ...)[٤]. و ما تا كنون هم شرك ورزيديم، و به جز خداى تعالى معبودهايى‌

[١] فقيه ج ص حديث

[٢] ( ٢ و ٣) الدر المنثور ج ٢ ص ١٦٩.

[٣] ( ٢ و ٣) الدر المنثور ج ٢ ص ١٦٩.

[٤] كسانى كه جز اللَّه معبودى را نمى‌خوانند، و خون كسى را كه خدا محترمش دانسته جز به حق نمى‌ريزند و زنا نمى‌كنند ... سوره فرقان آيه ٧٠.