ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٥١ - بحث روايتى(رواياتى در مورد شان نزول آيات ارث، عول و تعصيب )
يعنى بيش از سه برادر را حاجب دانسته و فرمود:(فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ)- و كلمه اخوه- به معناى سه برادر و بيشتر است، و تو دو برادر را هم حاجب دانستهاى؟ در پاسخ گفته است: عرب دو برادر را هم اخوه مىنامد[١].
مؤلف قدس سره: اين معنا از ائمه اهل بيت : نيز روايت شده، هر چند معروف است كه كلمه (اخوه) جمع كلمه (اخ) است، و طبق قاعده جمع بر سه و بيشتر اطلاق مىشود.
و در كافى از امام صادق (ع) روايت آورده كه فرمود: مانع ثلث بردن مادر، تنها دو برادر و يا چهار خواهر است، البته برادر و خواهر پدر مادرى و يا پدرى اما يك برادر حاجب و مانع نمىشود[٢].
مؤلف قدس سره: و اخبار در اين باره بسيار زياد است، و اما برادران مادرى از آنجايى كه از طرف مادر به ميت ارتباط پيدا مىكنند نمىتوانند حاجب مادر شوند بلكه در اين صورت خود مادر حاجب ايشان است، و در اخبار شيعه و سنى نيز آمده كه برادران، مانع ثلث بردن مادرند با اين كه خودشان ارث نمىبرند چون در طبقه دومند و مادر از طبقه اول است، پس حاجب شدن برادران از ثلث بردن مادر با اينكه خودشان ارث نمىبرند، بخاطر رعايت حال پدر بوده- كه خرج دهنده فرزندان خويش يعنى برادران ميت است- براى اين است كه زائد بر فريضه به او رد شود و به همين جهت است كه برادران مادرى حاجب مادر نمىشوند چون خرجشان به گردن پدر خودشان خواهد بود نه پدر ميت.
و در مجمع البيان در ذيل جمله:(مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِها أَوْ دَيْنٍ).
از امير المؤمنين (ع) روايت آورده كه فرمود: (هر چند هنگام خواندن قرآن) شما در اين آيه وصيت را قبل از دين مىخوانيد و (ليكن در مقام عمل) رسول خدا ٦ حكم كرد به اينكه قبل از عمل بوصيت ميت بايد قرض او داده شود[٣].
مؤلف قدس سره: اين روايت را سيوطى نيز در الدر المنثور از عدهاى از صاحبان كتاب حديث و تفسير نقل كرده است[٤].
و در كافى در معناى كلمه (كلاله) از امام صادق (ع) روايت كرده كه
[١] الدر المنثور، ج ٢ ص ١٢٦.
[٢] فروع كافى، ج ٧ ص ٩٢ حديث ٢.
[٣] سوره نساء آيه ١١.
[٤] الدر المنثور، ج ٢ ص ١٢٦.