است اگر منظور از اولى الأمر خصوص ولى امر معصوم باشد، اين اشكال وارد مى‌شود كه الزاما بايستى جمع را بر مفرد حمل كنيد، و بگوييد منظور از كلمه اولى الامر ولى امر مى‌باشد، و اين خلاف ظاهر است.

عجيب بودن گفتار وى در اين است كه چگونه غفلت كرده از اين كه استعمال جمع در مفرد چيز نوظهورى نيست، هم در لغت شايع است، و هم قرآن كريم پر است از آن، و اينك چند نمونه آن را نقل مى‌نماييم:(فَلا تُطِعِ الْمُكَذِّبِينَ)[١]،(فَلا تُطِعِ الْكافِرِينَ)[٢](إِنَّا أَطَعْنا سادَتَنا وَ كُبَراءَنا)[٣]،(وَ لا تُطِيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ)[٤]،(حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ)[٥](وَ اخْفِضْ جَناحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ)[٦]، و از اين قبيل موارد مختلفه‌اى كه يا در اثبات يا در نفى، يا در اخبار و يا در انشاء كلمه جمع در مفرد استعمال شده است.

آنچه از حمل جمع بر فرد، خلاف ظاهر است اين است كه لفظ جمع را اطلاق كنند و يكى از آحاد آن را اراده نمايند (مثلا پدرى به فرزندش بگويد: (علما را احترام كن)، و منظورش از علما فقط يك عالم باشد، به طورى كه اگر فرزند، عالمى ديگر را احترام نمايد اعتراض كند كه من كى به تو گفتم اين آقا را احترام كنى، منظورم از علما فقط و فقط فلان عالم است)، نه اين كه حكم را طورى روى جمع ببرد كه يك حكمش به عدد موضوعاتى كه دارد منحل به احكامى متعدد شود، مثل اين كه همان پدر به فرزندش بگويد: (علماى شهر را احترام كن)، كه معنايش چنين مى‌شود: (اين عالم را احترام كن)، (اين را نيز احترام نما)، و همچنين به طورى كه اگر فرضا در آن شهر هزار دانشمند باشد و پدر خواسته باشد هزار بار گفتار خود را تكرار كند به جاى آن يك بار بطور كلى مى‌گويد: (علماى شهر را احترام كن)، اين طور سخن گفتن نه تنها خلاف ظاهر نيست بلكه مطابق ظاهر است.

[احتمال اينكه معناى اولوا الامر اهل حل و عقد (مقامات حكومتى) باشند، و رد اين احتمال‌]

البته اين احتمال را داده‌اند كه مراد از كلمه: اولى الامر - يعنى همين‌هايى كه متعلق وجوب اطاعتند- مجموع من حيث المجموع هيات حاكمه باشد، هياتى كه از عده‌اى معدود تشكيل مى‌شود، و هر يك از آنان فردى از اولى الامرند، به اين معنا كه هر يك به قدر

[١] اطاعت نكن دروغگويان را سوره قلم آيه ٨.

[٢] اطاعت نكن كافران را. سوره فرقان آيه ٥٢.

[٣] همانا ما اطاعت كرديم آقايان و بزرگان خود را. سوره احزاب آيه ٦٧.

[٤] اطاعت نكنيد امر اسراف كنندگان را. سوره شعراء آيه: ١٥١.

[٥] محافظت كنيد بر نماز. سوره بقره آيه ٢٣٨.

[٦] خود را در مقابل مؤمنين كوچك كن. سوره حجر آيه ٨٨.