ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٨٦ - گفتارى پيرامون توبه

خلقت عيسى (ع) بحث مى‌كرديم نقل نموديم.

اين را داشته باش و آن گاه بدانكه ارباب كليسا بعد از افراط در مساله توبه آن قدر در اين مساله كه آن را محال مى‌دانستند بى‌حد و مرز شدند، كه به مردم گنهكار اوراق مغفرت مى‌فروختند، و از اين راه تجارت مى‌كردند، كليساچيان كه اولياى دين مسيحيت بودند گناهان گنهكارانى را كه نزدشان مى‌آمدند و به گناه خود اعتراف مى‌كردند مى‌آمرزيدند.

ولى قرآن كريم- نه آن راه تفريط را رفته و نه اين راه افراط را بلكه حال انسان را از نظر دعوت شدن و هدايت پذيرفتنش تحليل كرده، و ديده كه انسان از نظر پذيرفتن هدايت او، و رسيدنش به كمال و كرامت و سعادتى كه بايد در زندگى آخرتيش نزد خداى سبحان داشته باشد سعادتى كه برايش حياتى و واجب بوده و در سير اختيارى به سوى پروردگارش بى‌نياز از آن نيست، به تمام معنا فقير است يعنى فقر و تهيدستى در حاق ذات او است، هم چنان كه خود در كلام مجيدش فرمود:(يا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ)[١] و نيز فرموده‌(وَ لا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ ضَرًّا وَ لا نَفْعاً وَ لا يَمْلِكُونَ مَوْتاً وَ لا حَياةً وَ لا نُشُوراً)[٢].

خداى تعالى مى‌دانست كه بشر اگر به حال خود واگذار گشته، دستگيرى نشود، در پرتگاه شقاوت و خطر سقوط دورى از خدا و در كنج مسكنت قرار مى‌گيرد، هم چنان كه در آيه زير به آن اشاره نموده مى‌فرمايد:(لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ، ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ)[٣] (ما انسان را در بهترين وجه متصور بيافريديم، و سپس همو را به پست‌ترين مراحل پستى برگردانديم)، و نيز مى‌فرمايد:(وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها كانَ عَلى‌ رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيًّا ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ نَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِيًّا)[٤] و نيز در آغاز خلقت به آدم (ابو البشر) و همسرش زنهار داده بود كه:(فَلا يُخْرِجَنَّكُما مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقى‌)[٥]

[١] هان اى مردم شما همه محتاجان به خدا، و خداى تعالى يگانه بى‌نياز است( سوره فاطر آيه ١٥).

[٢] نه مالك نفع و ضرر خويشند، و نه مالك و اختيار دار مرگ و حيات و زنده شدن خويشند( سوره فرقان آيه ٣).

[٣] سوره تين آيه ٤- ٥

[٤] هيچيك از شما نيست مگر آنكه وارد جهنم مى‌شود اين مقدرى است كه قضايش بطور حتم از ناحيه پروردگارت رانده شده، و آن گاه خصوص مردم با تقوا را نجات مى‌دهيم، و آنها كه با كفر و شرك خود ستم كردند به زانو در آمده وا مى‌گذاريم. سوره مريم آيه ٧١- ٧٢

[٥] زنهار كه ابليس شما را از بهشت بيرون نكند، كه به زحمت خواهيد افتاد( سوره طه آيه ١١٧).