عياشى، اين معنا را از ابى بصير و ابى جعفر و ابى عبد اللَّه (امام صادق) :[٢]، و ابن شهر آشوب از أبان، از ابى جعفر (ع) روايت كرده‌اند، و آنچه در اين روايات آمده جزء باطن قرآن است، به آن معنايى كه ما در بحث پيرامون محكم و متشابه در جلد سوم عربى اين كتاب براى باطن قرآن كرديم.

آرى پدر و يا والد به معناى آن كسى است كه مبدأ بشرى وجود انسان باشد، و مسئوليت تربيت او را به عهده داشته باشد، بنا بر اين معنا، پس معلم آدمى و مربى كمالات او نيز پدر او است، و بنا بر اين مثل رسول خدا و حضرت امير المؤمنين (عليهما افضل الصلاة و السلام) از هر كس ديگرى و حتى از پدر جسمانى او سزاوارتر به اينند كه براى مؤمن پدر باشند، مؤمنى كه به وسيله آن دو بزرگوار هدايت يافته از انوار علوم و معارفشان اقتباس نمودند، زيرا پدر جسمانى به جز مبدأ بودن براى هستى او و تربيت جسم او دخالتى در هستى او ندارد، ولى پيامبر و ولى خدا جان او، و آدميت او و آخرت و معنويت او و كمالات درونى او را تربيت مى‌كنند، پس به پدر بودن سزاوارترند، و آياتى كه در قرآن سفارش والدين را به اولاد مى‌كند بر حسب باطن شامل اين دو بزرگوار نيز مى‌شود، هر چند كه به حسب ظاهر دو پدر جسمانى شمرده نمى‌شوند.

و نيز در تفسير عياشى از ابى صالح از ابى العباس روايت آورده كه در تفسير جمله:

(وَ الْجارِ ذِي الْقُرْبى‌ وَ الْجارِ الْجُنُبِ) گفته: اين دو همسايه‌هاى نزديك و دورى است كه با تو خويشاوندى ندارند و منظور از صاحب بالجنب همسفر است‌[٣].

مؤلف قدس سره: اين كه در حديث ابى العباس آمده، همسايه‌هايى كه بين تو و آنان خويشاوندى نباشد تفسير هر دو قسم همسايه است، هم ذى القربى و هم جار جنب، هر چند كه احتمال هم دارد تنها مربوط به جار جنب باشد، و اين كه صاحب بالجنب را به همسفر تفسير كرد، بعيد نيست خواسته يكى از مصاديق صاحب را نام ببرد.

و در همان كتاب از مسعدة بن صدقه از امام صادق از جدش ٨ روايت كرده كه فرمود: امير المؤمنين (ع) در خطبه‌اى كه اوضاع وحشتناك روز قيامت‌

[١] تفسير برهان ج ١ ص ٣٦٩ ذيل حديث ٤.

[٢] تفسير عياشى ج ١ ص ٢٤١ حديث ١٢٩.

[٣] تفسير عياشى ج ١ ص ٢٤١ حديث ١٣٠.