ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٢٥٥ - مراحل مختلف دعوت و رعايت تدريج در كيفيت دعوت و مراحل آن

تحدى در خصوص بلاغت تحدى شده، از اين باب بوده كه زبان عرب، زبان قرآن بوده و به حكم آيه:(وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسانِ قَوْمِهِ) بايد هم قرآن به زبان عرب باشد و به حكم آيه:(نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِما أَوْحَيْنا إِلَيْكَ هذَا الْقُرْآنَ)[١] و آيه:(وَ إِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعالَمِينَ، نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ، عَلى‌ قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ بِلِسانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ)[٢].

هيچ زبانى غير زبان عرب نمى‌توانسته معانى و مقاصد ذهنيه را قالب گيرى كند و به نحو اتم و اكمل در ذهن شنونده منتقل سازد و به همين جهت خداى سبحان براى كتاب عزيز خود از ميان همه زبانها، زبان عربى را انتخاب كرده و فرمود:(إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ)[٣].

[مراحل مختلف دعوت و رعايت تدريج در كيفيت دعوت و مراحل آن‌]

خلاصه اينكه خداى عز و جل به رسول گراميش دستور داد تا بعد از قيام به اصل دعوت، نخست از عشيره و قوم خود آغاز كند و فرمود:(وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ)[٤]، و رسول خدا ٦ هم اين دستور را امتثال نموده همه را به قبول دعوت خود خواند و وعده داد كه هر كس اول لبيك گويد او جانشين من خواهد بود، كه (در هر سه روز و سه نوبت هنگام ارائه اين پيشنهاد) على ع دعوتش را لبيك گفت و رسول خدا ٦ به وعده خود وفا نموده و آن جناب را وصى خود كرد و بقيه عشيره‌اش بطورى كه در كتب حديث آمده مسخره‌اش كردند[٥].

كتب تاريخ و سيره، اين ماجرا را ضبط كرده و نوشته‌اند كه بعد از على ع، افرادى از خاندان رسول اللَّه ٦ مانند: خديجه همسرش و حمزة بن عبد المطلب عمويش و ابو طالب عموى ديگرش به وى ايمان آوردند و داستان ايمان آوردن ابو طالب را تواريخ شيعه روايت كرده‌اند و در اشعار خود آن جناب هم عباراتى به صراحت ديده مى‌شود[٦].

[١] ما با اين قرآن كه به تو وحى كرديم بهترين داستانها را برايت سروديم. سوره يوسف، آيه ٣ .

[٢] و اينكه اين قرآن نازل شده، از ناحيه رب العالمين است و روح الأمين آن را بر قلب تو نازل كرده، تا از منذرين باشى، آن هم به زبان عربى و آشكار. سوره شعرا، آيه ١٩٥

[٣] ما آن را قرآنى عربى كرديم تا شايد شما بشر در آن تعقل كنيد. سوره زخرف، آيه ٣ .

[٤] انذار را نخست از عشيره خود، آن هم نزديك‌ترين آنان، شروع كن سوره شعرا، آيه ٢١٤ .

[٥] خواننده محترم براى توضيح بيشتر به جلد ششم بحار الانوار و سيره ابن هشام و كتب ديگر مراجعه نمايد.

[٦] توضيح مطلب را مى‌توانيد در كتاب ديوان ابو طالب مطالعه فرمائيد.