است؟ جوابش منفى، و از هر كس بپرسى تعصب ورزيدن نسبت به مسلمانى بيگانه ولى پيرو حق چگونه است؟ جوابش مثبت است، از هر مسلمانى بپرسى غيرت ورزيدن نسبت به رفتار داماد با دخترت، و نسبت به رفتار پسرت با همسرش چطور است، جواب مى‌دهد در هر دو مورد اگر غيرت ورزيدن مايه خشنودى خدا است صحيح است، و اگر پيروى هواى نفس است باطل است).

[بيان آيات‌]

( الَّذِينَ آمَنُوا يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ‌) ...(الطَّاغُوتِ ) در اين آيه شريفه بين‌(الَّذِينَ آمَنُوا) و بين‌(الَّذِينَ كَفَرُوا) از نظر چگونه قتال كردن مقايسه شده است، كه مؤمنين چه جور قتال مى‌كنند، و كفار چگونه؟ و به عبارتى ديگر از جهت نيت هر يك از دو طايفه در قتال كردنشان مقايسه شده است، تا با اين بيان شرافت و فضيلت مؤمنين بر كفار در طريقه زندگيشان معلوم شود، و روشن گردد كه طريقه مؤمنين، به خداى سبحان منتهى مى‌گردد، و تكيه مؤمنين بر جناب او است، ولى راه كفار به طاغوت منتهى مى‌شود، و در نتيجه اين روشنگرى، مؤمنين به سوى قتال با كفار تحريك مى‌شوند.

(فَقاتِلُوا أَوْلِياءَ الشَّيْطانِ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطانِ كانَ ضَعِيفاً) آنهايى كه راه كفر را پيش گرفته‌اند، بدان جهت كه در راه طاغوت قرار گرفته‌اند، از ولايت خداى تعالى خارج شده‌اند، و در نتيجه ديگر مولايى ندارند، ولى آنان همان ولى شرك و پرستش غير خداى تعالى است، و او شيطان است، پس ولى كفار شيطان است، و ايشان نيز اولياى اويند.

و اين كه در آخر آيه فرمود: كيد شيطان ضعيف است، دليلش اين است كه روش طاغوت كه همان كيد شيطان باشد، چيزى جز ضعف نيست، و به همين جهت است كه مؤمنين را به بيان ضعف روش كفار تشويق و بر قتال كفار تشجيع مى‌كند، و بر كسى پوشيده نيست كه ضعف كيد شيطان نسبت به راه خدا با قوت آن نسبت به افراد هواپرست منافاتى ندارد.

بحث روايتى‌

در مجمع البيان در ذيل آيه:(يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا خُذُوا حِذْرَكُمْ ...) مى‌گويد: اگر در اين آيه اسلحه را حذر خوانده از اين جهت بوده كه اسلحه وسيله و آلت حذر است، آن گاه اضافه كرده كه اين معنا از امام ابو جعفر (ع) روايت‌[١] شده، و نيز گفته است: از امام‌

[١] مجمع البيان ج ٢ ص ١٥٤ جزء ٥ مكتبة الحياة بيروت.