ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٩ - توضيحى در مورد جمله و أنتم أذلة در آيه شريفه

گفت: اين آيه در باره ما نازل شده، و هيچ دوست نمى‌دارم كه نازل نمى‌شد، براى اينكه خدا را ولى ما خوانده، و فرموده:(وَ اللَّهُ وَلِيُّهُما).

مفسر نامبرده از اين روايت چنين فهميده كه جابر آيه را در مقام مدح دانسته است.

و به فرضى كه روايت صحيح باشد منظور جابر اين نبوده كه آيه همه‌اش در مقام مدح است، بلكه خواسته است بگويد: خداى تعالى ايمان ما را تصديق كرده، و ما را جزء مؤمنينى دانسته كه به حكم‌(اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا ...)،(وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ ...) در تحت ولايت اويند، و نخواسته است عتاب و توبيخ آيه را نسبت به آن دو طايفه انكار كند.

[توضيحى در مورد جمله‌(وَ أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ) در آيه شريفه‌]

(وَ لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَ أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ) از ظاهر سياق بر مى‌آيد كه آيه شريفه در اين مقام است تا شاهدى باشد براى اين كه عتاب قبلى را تكميل و تاكيد كند، در نتيجه معناى حال را افاده مى‌كند، همانطور كه جمله‌(وَ اللَّهُ وَلِيُّهُما ...) حال را افاده مى‌كرد، در نتيجه معناى آيه چنين مى‌شود: اين سزاوار نبود كه از شما مؤمنين آثار فشل مشاهده شود، با اينكه ولى شما خدا است، و با اينكه خدا شما را كه در بدر ذليل بوديد يارى فرمود، و بعيد نيست كه آيه شريفه كلامى مستقل باشد در اين زمينه كه بخواهد بر مؤمنين منت بگذارد به آن نصرت عجيبى كه در جنگ بدر از ايشان كرد، و ملائكه را به ياريشان فرستاد.

و چون يارى آنان در روز بدر را يادآور شد، و آن را در مقابل حالتى كه خود مؤمنين داشتند قرار داد،- با در نظر گرفتن اين كه هر كس عزتى به خرج بدهد به يارى خدا و عون او داراى عزت شده، چون انسان از ناحيه خودش به جز فقر و ذلت چيزى ندارد،- لذا در بيان حالى كه مؤمنين داشتند فرمود:

(وَ أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ) از اينجا معلوم مى‌شود كه جمله‌(وَ أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ) هيچ منافاتى با آياتى كه عزت را از آن خدا و مؤمنين مى‌داند ندارد، نظير آيه:(وَ لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ)[١]، چون عزت مؤمنين هم به عزت خدا است و هم چنان كه فرموده:(فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً)[٢] و خدا كه همه عزت‌ها از او است وقتى مى‌خواهد مؤمنين را عزت بدهد ياريشان مى‌كند، هم چنان كه در جاى ديگر فرموده:(وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ رُسُلًا إِلى‌ قَوْمِهِمْ، فَجاؤُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَانْتَقَمْنا مِنَ الَّذِينَ أَجْرَمُوا وَ كانَ حَقًّا عَلَيْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ)

[١] سوره منافقون آيه: ٨ .

[٢] سوره نساء، آيه: ١٣٩ .