مردم قبل از پیغمبر و " آخرین " یعنی امت آخر الزمان ، بلکه می‌گویند مقصود از " اولین " و " آخرین " هر دو همین امت آخر الزمان هستند منتها ( سابقین ) در میان اولینشان بیشتر است تا آخرینشان . قرینه‌اش هم‌ این است که در اول مخاطب می‌فرماید : " « و کنتم ازواجا ثلاثة »" شما سه نوع هستید . این " شما " که می‌گوید ، می‌توانیم بگوییم مخالطب در اینجا ( امت آخر الزمان است ) . البته محال‌نیست ولی بعید است که‌ بگوییم این " کنتم " یعنی شما بشرها از اول عالم تا آخر عالم . ظاهر این است که " کنتم " خطاب به امت آخر الزمان است : شما امت آخر الزمان سه دسته خواهید بود : سابقین ، اصحاب المیمنة یا اصحاب الیمین و اصحاب الشمئمه یا اصحاب الشمال ، خصوصا که ما قرائن دیگر هم از خارج بر همین مطلب داریم از جمله این حدیثی که فریقین نقل کرده‌اند که پیغمبر اکرم فرمود : " « علماء امتی کانبیاء بنی‌اسرائیل ( یا : افضل من انبیاء بنی‌اسرائیل » " [١] علمای امت من مانند انبیاء بنی‌اسرائیل‌اند یا افضل‌ از انبیاء بنی‌اسرائیل هستند . و باز احادیث زیادی داریم که پیغمبر اکرم‌ فرمود اتباع من در قیامت ازاتباع تمام پیغمبران دیگر بیشتر است یعنی‌ کسانی که به وسیله من به سعادت می‌رسند با مقایسه تمام امتهای دیگر بیشتر هستند . در یک حدیث فرمود در حدود سه ربع اهل بهشت امت پیغمبر آخر الزمان هستند در این صورت بعید است که کسی بتواند این جور بگوید که در تربیت پیغمبرهای گذشته افرادی که به مقام سابقین رسیده‌اند زیاد بوده‌اند و در امت آخرالزمان افرادی که به مقام سابقین برسند کمتر هستند .
بنابراین ظاهر این است که قضیه از همین قرار است که در هر دو ، خطاب‌ به امت آخر الزمان است یعنی نظر فعلا درباره اینهاست . شما ای‌

[١] علم الیقین فیض کاشانی ، ص ٧٥٠ با عبارت " علماء هذه الامة کانبیاء بنی‌اسرائیل " .