نیست ؟ سؤال و جواب هست ( « وقفوهم انهم مسؤلون ») [١] ولی سؤال و جواب نه برای کشف و تحقیق است . قرآن همه اینها را در کنار یکدیگر ذکر می‌کند . یک جا می‌گوید در قیامت سؤال است . جای دیگر می‌گوید در قیامت‌ " سؤالی " نیست یعنی نوعی از سؤال نیست . در قیامت از زبانها سؤال‌ نیست ، از اعضا و جوارح سؤال است . اینها همه برای این است که ما آنچه‌ را که در آنجا هست با آنچه که در دنیاست مقایسه نکنیم . سؤال دنیا بازپرسی و تحقیق است یعنی سؤال کننده و قاضی محکمه متهمین را می‌آورد سؤال پیچ می‌کند برای اینکه با سؤالات مختلف که از آنها جواب می‌گیرد تناقضات گفته‌هایشان را کشف می‌کند ، بعد می‌گوید تو آنجا این جور گفتی ، اینجا چرا این جور گفتی ؟ به قرینه آن حرف یک حرف دیگر از او بیرون‌ می‌شکد . آخر کار ، او چون قویتر و مقتدرتر است می‌تواند آن حقیقت را کشف کند و لهذا اگر متهم قویتر از قاضی باشد آنچنان جوابهایش را تنظیم‌ می‌کند که هیچ تناقضی در نیاید و حقیقت را تا آخرین مرحله مکتوم می‌کند ، قاضی هم ده برابر معمول بازپرسی می‌کند آخر چیزی پیدا نمی‌کند ، مجبور است‌ قرار منع صادر کند .
آیا در قیام چنین سؤالی هست ؟ یعنی از افراد که سؤال می‌کنند سؤال‌ تحقیقی است ؟ نه ، سؤال هست ولی این سؤالها سؤال تحقیقی نیست . آیا اتمام حجت است ؟ نه . سؤال قهری و جواب قهری است ، دارد بیان می‌کند .
برای مأمورین الهی احتیاجی نیست که مثلا بیایند به افرادی که محشور و زنده و حاضر در قیامت می‌شوند بگویند جنابعالی جزو گناهکاران هستید یا جزو مطیعان ؟ شما را در کدام صف قرار بدهیم ؟ همان جا با آنچه که دارند می‌شناسند . فورا یکی را موی

[١] صافات / . ٢٤