« لیقوم الناس بالقسط غ" [١] برای اینکه خود مردم قیام به قسط و عدالت‌ بکنند ، خود مردم خوبی را برای خود کسب کنند . " « انا خلقنا الانسان من‌ نطفة امشاج نبتلیه فجعلناه سمیعا بصیرا انا هدیناه السبیل اما شاکرا و اما کفورا »" [٢] .
پس گذشته از اینکه حکمت باری تعالی اقتضا می‌کند که هر مسببی به وسیله‌ سبب خاص خودش صورت بگیرد ، وضع خاص انسان چنین امری را اقتضاد می‌کند ، و حتی نکته‌ای در اینجا هست - که در آیات بعد آن را بیشتر توضیح‌ می‌دهیم - و آن این است که مسؤول دین ، یعنی مسؤول ترویج و پخش دین ، مسؤول حفظ و نگهداری و صیانت دین فقط انبیاء نیستند ، مردم هم در اینجا مسؤولیتی دارند و این مسؤولیت را بسا هست با زور و با نیرو باید انجام‌ بدهند . اینجاست که مسأله آهن را مطرح می‌کند : " « و انزلنا الحدید فیه‌ بأس شدید و منافع للناس »" . هر چیزی در عالم طبیعت برای غایتی خلق‌ شده و احیانا برای غایات دیگری که هدف اصفی نیست ( و ) در موارد دیگر هم مورد استفاده قرار می‌گیرد . خدا آهن را فرستاده است در عالم به این‌ معنی که آهن را نازل کرده - چون گفتیم خدا همه چیز را نازل کرده و نازل‌ شدن یعنی از اراده حق ناشی شدن - برای اینکه یکی از ابزارها و وسایلی‌ است که بشر در عالم می‌تواند از آن استفاده کند بلکه از مهمترین موادی‌ است که بشر در این عالم آنها را مورد استفاده خودش قرار داده است .
آنگاه استفاده‌ای که از آهن در جنگها می‌شود ممکن است کسی بگوید این دیگر استفاده به اصطلاح عرضی است نه استفاده اصلی . ولی قران می‌خواهد بگوید نه‌ ، این در خلقت آهن اصالت دارد : " « و انزلنا الحدید فیه بأس شدید و منافع للناس »

[١] حدید / . ٢٥ [٢] انسان / ١ و [٢]