آشنایی با قرآن 6 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٤
فلان شیء عزیز است ، یعنی گرانبهاست. اشیاء بی مانند و نایاب که مثلشان
نایاب است ، برای انسان فوق العاده گرانبهاست ( عزیز الوجود ) . خدای
متعال عزیز است یعنی فوق العاده گرانبهاست . عزیز به این معنا ، ارزش
خدا برای بشر را بیان میکند. عزیز به معنای اول ، ارزش فی نفسه است اما
این دومی ارزشش برای بشر است : (خدا) خیلی گرانبهاست، خیلی عزیز است،
خیلی دوست داشتنی است . ظاهرا ( مقصود ) همین دومی است ، چون "
« الجبار »" ( که بعد ذکر شده است ) آن معنی دیگر را به یکی از دو
معنایش میدهد .
" « الجبار »" یکی از اسمهای پروردگار " جبار " است . " جبار "
از دو ماده میتواند باشد ( مفسرین هم گفتهاند ) : یکی از ماده " جبران
" . در این صورت " جبار " یعنی آن که کم و کسرهایی را که پیدا میشود
جبران میکند . این که عمل شکستهبند را " جبر " و خودش را " مجبر "
میگویند برای این است که یک شکستگی که پیدا میشود او میآید آن شکستگی
را اصلاح میکند ، و این که در وضوی جبیره میگویند حکم جبیره این است ،
یعنی در موردی که مثلا شکسته بندی بوده و آمدهاند روی محل وضو را بستهاند
و حالا انسان میخواهد وضو بگیرد تکلیف جبیره این است . در دعاها به این
مضمون خیلی اشاره شده است : " « یا جابر العظم الکسیر » " [١] یا "
« یا جابر کل کسیر » " که آن معنی اعمی دارد : ای خدایی که هر شکستگی را
تویی که جبران میکنید جبرانی ، خودش یک اصلی است در عالم . در عالم
طبیعت چنین اصلی وجود دارد ، یعنی این دنیا دنیای کون و فساد است . از
یک طرف عواملی دخالت میکنند ، کم و کسریها و نقصهایی به وجود میآورند
، پشت سرش میبینیم عوامل
[١] دعای جوشن کبیر ( مفایتح الجنان ) ، فقره . ٨٠