مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩١ - اقسام تقليد

نادان بودند و از پدران نادان خود تقليد مى‌كردند. اين نوع تقليد طبق موازين اسلام و عقل نادرست و ممنوع است.

٢- تقليد عالم از عالم: عالم كسى است كه خود صاحب نظر است. اگر صاحب‌نظرى از عالم ديگرى تقليد كند، صحيح نيست؛ چون اگر او عالم و داراى نظر و رأى هست، بايد فكرش را به كار بندد و از رأى و نظر خود استفاده كند و بنابراين، مجاز نيست از صاحب نظر ديگرى تقليد كند. بدين دليل است كه در فقه گفته مى‌شود: «بر مجتهد تقليد حرام است».

٣- تقليد عالم از جاهل: يعنى عالم و صاحب‌نظرى، رأى و فكر خود را رها كند و به حرف جاهل و نادان عمل كند، متأسّفانه، اين نوع تقليد- كه بدترين نوع تقليد است- در دنياى امروز فراوان ديده مى‌شود، نمونه بارز آن «دموكراسى غربى» است كه در آن صاحب‌نظران در پى آراى مردم هستند و اگر نظريّات توده مردم بر خلاف رأى و نظر تخصّصى خودشان هم باشد از آن تبعيّت مى‌كنند.

٤- تقليد جاهل از عالم: يعنى كسى كه درباره موضوعى آگاهى ندارد، بايد از متخصّص آن فن پرسش و تبعيّت كند؛ مثلًا بيمار بايد به پزشك مراجعه كند؛ كسى كه مى‌خواهد ساختمان بسازد، بايد به مهندس ساختمان مراجعه كند و از تخصّص و تجربه او استفاده كند؛ كشاورزى كه مى‌خواهد چاه آب حفر كند به مهندس زمين‌شناسى مراجعه مى‌كند و ... و مردم بايد در مسايل شرعى و احكام فقهى به مراجع عظام تقليد مراجعه كنند. خلاصه اين كه تقليد جاهل از عالم به معناى رجوع به متخصّص و كارشناس و خبره است و اين مطلب در همه شئون زندگى جريان دارد و امرى معقول است.

بنابراين، سه نوع اوّل تقليد ممنوع است و آياتى كه تقليد را مذمّت مى‌كند ناظر بر اين سه نوع تقليد است. و قسم چهارم تقليد جايز، بلكه ممدوح است و