مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٣ - موانع و شرايط استجابت دعا

در روايتى از امام صادق عليه السلام آمده است كه: عدّه‌اى از نزديكان و اقوام آن حضرت علّت مستجاب نشدن دعاها را از حضرتش پرسيدند. حضرت در جواب فرمودند: «لِانَّكُمْ تَدْعُونَ مَنْ لا تَعْرِفُونَهُ؛ علّت اينكه دعاها به اجابت نمى‌رسد، اين است كه شما كسى را مى‌خوانيد كه نسبت به او معرفت نداريد». [١]

بنابراين، همانطور كه قبلًا گذشت، دعا نور معرفت را به ارمغان مى‌آورد و معرفت پايه اساسى دعاست؛ يعنى اين دو تأثير متقابل در يكديگر مى‌گذارند.

همان گونه كه خداوند در قرآن مجيد درباره نماز مى‌فرمايد: «انَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشآءِ وَ الْمُنْكَرِ؛ نماز انسان را از زشتيها و گناه باز مى‌دارد» [٢]؛ يعنى جامعه نمازخوان، آلوده به معصيت و گناه نمى‌شود؛ خانواده معتقد به نماز، از آلودگى‌ها بدور است، فرد نمازخوان گناه مرتكب نمى‌شود. و خلاصه، نماز بيمه از گناهان است.

با ملاحظه آيه شريفه، چرا بعضى از نمازگزاران مرتكب گناه مى‌شوند؟. آيا اشكال- نعوذ بالله- از آيه شريفه است؟ خير! اشكال از نمازگزار است، اگر نمازگزار نداند براى چه نماز مى‌خواند و در مقابل چه كسى سر به سجده مى‌نهد، نماز او نمى‌تواند او را از انجام گناه باز دارد؛ زيرا بازداشت از گناه، نياز به معرفت الهى دارد. شناخت خداوند گوهر گرانبهايى است كه شرط بسيارى از عبادت‌ها است، بلكه شرط زيارات نيز مى‌باشد؛ چه اينكه آثار و ثواب زيارت‌ها براى كسى در نظر گرفته شده است كه زيارت بامعرفت انجام دهد. [٣]

بنابراين، شرط اوّل اجابت دعا، شناخت صفات جلال و جمال و فعل و اسماء الله الحسنى است كه هر كس بايد به اندازه توان خود اين شناخت را به دست آورد.

[١]- بحارالانوار، جلد ٩٠، صفحه ٣٦٨.

[٢]- سوره عنكبوت، آيه ٤٥.

[٣]- نمونه‌اى از اين روايات، در كتاب وسايل الشيعه، ج ١٠، ابواب المزار، باب ٨٢ آمده است.