مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٤ - قساوت

تسبيح تمامى موجودات جهان را از آيات متعدّد قرآن مى‌توان دريافت. به عنوان نمونه خداوند متعال در آيه ٤٤ سوره اسراء مى‌فرمايد: «... وَ انْ مِنْ شَى‌ءٍ الَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لَّاتَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ...» تمام موجودات عالم او را به پاكى مى‌ستايند؛ ولى شما تسبيح آنها را نمى‌فهميد. [١] و حتى برخى از مفسّران براى همه آفريده‌هاى خداوند، نوعى زندگى و ادراك قائلند و عقيده دارند كه همه موجودات داراى نوعى شعور ذاتى هستند؛ ولى نه همانند ادراك و شعور انسانى.

همچون تسبيحى كه به فرموده خداوند بارى تعالى «لَا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ‌» تسبيح آنها را نمى‌فهميد. در برابر حمد تمامى آفريدگان و ذكر تسبيح همه موجودات و به ويژه خضوع و خشوع سنگ‌ها در برابر عظمت و جلال آفريدگارشان، قلب‌هاى بنى اسرائيليان به واسطه قساوتشان سخت‌تر از سنگ شده است؛ زيرا كه قلبهايشان ذكر تسبيح نمى‌گويد و خودشان در برابر آفريدگارشان سر تسليم فرود نمى‌آورند.

قساوت‌

در هر انسانى دو نيرو وجود دارد: نيروى عقل و خرد و نيروى عواطف انسانى. دستگاهى كه انسان به وسيله آن حقايق را مى‌فهمد عقل ناميده مى‌شود.

بنابراين، فهم و شعور و ادراك به يارى عقل انسان ممكن مى‌گردد؛ ولى عاطفه نيرويى است كه انسان به وسيله آن مسائل اخلاقى را همچون حبّ و بغض درك مى‌كند؛ مثلًا ما در اين جا از كشتار بى‌رحمانه و گسترده مردم الجزاير به وسيله جنايتكاران بى‌عاطفه، متأثر و ناراحت هستيم و يا از اوضاع نابسامان كشور اسلامى افغانستان كه گرفتار حبّ و بغض بعضى از سران خودخواهشان است،

[١]- آيات ديگرى نيز بر اين موضوع دلالت دارد از جمله آيه ٤١ سوره نور، آيه ٢٤ سوره حشر، آيه ١ سوره جمعه، تغاين، حديد، حشر و صف.