مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥١ - ١- بردهدارى در اسلام

چرا اسلام به هنگام ظهورش همه بردگان را آزاد نكرد و برده‌دارى را لغو ننمود؟

چرا در فقه اسلامى احكام مخصوصى درباره بردگان به چشم مى‌خورد؟

چرا بردگان و انسان‌هاى آزاد از حقوق انسانى برخوردار نيستند؟

در آخرين سئوال آيا برده‌دارى با روح اسلام- كه دين فطرى است- سازگار است؟

پاسخ: نگارنده جواب سئوالات فوق را در كتاب مستقلّى به نام‌ «اسلام و آزادى بردگان» و همچنين در «تفسير نمونه» [١] به طور مشروح بيان كرده است؛ ليكن به مجال بحث اجمالًا به آن مى‌پردازيم.

آزادى بردگان يكى از اهداف مهم دين نجاتبخش اسلام بود و اين كار به تدريج و با گذشت زمان محقّق شد؛ ولى بايد توجّه داشت كه اگر مسئله ناهنجارى در يك جامعه ريشه بدواند و مدّتها بدان عمل شود، نمى‌توان در مدّت كوتاه آن را ريشه‌كن نمود، بلكه براى از بين بردن آن بايد تدريجاً اقداماتى نمود، در غير اين صورت مشكلات عظيمى را به بار خواهد آورد.

اگر پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله، در ابتداى ظهور اسلام، برده‌دارى را به يكباره لغو مى‌كرد و مسلمانان برده‌هاى فاقد ثروت و سرمايه را آزاد كرده، از خانه‌هاى خود مى‌راندند، مشكلات مختلفى پديد مى‌آمد؛ به گونه‌اى كه بسيارى از آنان از گرسنگى مى‌مردند و يا برخى از آنها مرتكب گناهان مهم اجتماعى همچون سرقت، زنا، لواط و مانند آن مى‌شدند و خلاصه شيرازه جامعه را بر هم مى‌زدند؛ بنابراين آزادى يكباره بردگان، كار صحيحى نبوده است.

بدين جهت، اسلام برنامه آزادى تدريجى آنها را پايه‌گذارى كرده تا بردگان به‌

[١]- اين بحث در مجلدهاى مختلف تفسير نمونه مطرح شده است؛ ولى عمده آن در جلد ٢١، صفحه ٤١٢ به بعد آمده است.