مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٥ - فلسفه مثل

حق را ندارد و اين گونه نيست كه انسان تصوّر كند كه چون عذاب شبانه بر او نازل شده، قدرت دفاع را از دست داده است، بلكه اگر در روز هم نازل شود، هيچ انسانى قدرت دفاع از خود را ندارد؛ بدين جهت، مى‌فرمايد: اين عذاب ممكن است در روز نازل شود و امكان دارد كه شب هنگام دامنگير شما شود.

فَجَعَلْناها حَصيداً كَانْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ: هنگامى كه فرمان عذاب الهى صادر شود، بى‌درنگ تمام اموال انسان نابود مى‌شود و از يك مزرعه سرسبز و با طراوت چيزى جز يك تلّ خاكستر باقى نمى‌ماند به گونه‌اى كه گويا اصلًا چيزى وجود نداشته است و انسان نمى‌تواند باور كند كه اين تلّ خاكستر، ثانيه‌اى قبل همان زراعت سرسبز باطراوت بوده است.

كَذلِكَ نُفَصِّلُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ: اين گونه آيات قرآن- مخصوصاً مَثَل مزبور- را براى انديشمندان و فرهيختگان شرح مى‌دهيم؛ يعنى تنها در سايه تفكّر و تأمّل مى‌توان به هدف اين مثلها و عمق اين آيات الهى دست يافت؛ تفكّرى كه بالاتر از آن عبادتى وجود ندارد. [١]

فلسفه مثل‌

براى دست‌يابى به فلسفه مثل، به سه نمونه از ويژگى زندگى دنيا اشاره مى‌شود:

١- زندگى دنيا زودگذر است و ثبات و دوامى ندارد.

٢- زندگى دنيا تهى است؛ ظاهرى فريبنده و جذّاب دارد، ولى باطنى بى‌محتوا دارد؛ همانند زندگى بعضى از انسانها كه از فاصله دور بسيار جالب و جاذب مى‌نماياند به گونه‌اى كه حسرت‌آور است، ولى وقتى انسان به آن نزديك‌

[١]- ر. ك. به ميزان الحكمه، باب ٣٢٥٣، حديث ١٥٩٢٠ (لا عبادة كالتفكر فى صنعة الله عزوجل).