مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٦ - شرح و تفسير آيه

سرسبز و پر ميوه است. يعنى خودشان خرّم و زنده‌دل و انفاقشان تا اين اندازه پرثمر است.

انگيزه و قصد انفاق كنندگان را برابر اين آيه شريفه مى‌توان چنين برشمرد:

اوّل- «ابتغاء مرضات اللّه» يعنى تنها براى طلب رضاى حق انفاق مى‌كنند نه براى ريا و خودنمايى و نه قصد آزار و اذيّت و منّت و نيز نه به قصد رفتن به بهشت و نه از ترس جهنّم.

شايد جمله «ابتغاء مرضات اللّه» اشاره‌اى به حديث معروف حضرت على عليه السلام باشد كه فرمود: «ما عَبَدْتُكَ خَوْفَاً مِنْ نارِكْ» [خداوندا!] از ترس آتش دوزخ تو را عبادت و پرستش نمى‌كنم. گرچه آتش جهنّم بسيار سوزان و تصوّر آن ترسناك است و فراتر از توان تحمّل انسان.

«وَ لا طَمَعاً فى جَنَّتِكَ» و به طمع رسيدن و دست يافتن به بهشت نيز تو را نمى‌پرستم. هر چند نعمتهاى بهشتى بسيار ارزشمند و والا و فراتر از قدرت تصوّر و تخيّل انسانى است. [١]

«لكِنْ وَجَدْتُكَ اهْلًا لِلْعِبادَةِ فَعَبَدْتُكَ» بلكه چون تو را سزاوار و شايسته پرستش يافتم، عبادت مى‌كنم. [٢]

عبادت نوع اوّل را «عبادت بردگان» مى‌نامند؛ زيرا برده از ترس تازيانه ارباب خود، از او اطاعت مى‌كند.

پرستش نوع دوّم را «عبادت تجّار» مى‌خوانند؛ زيرا تاجر تنها در انديشه سود و آسايش خويش است. و آخرين شكل عبادت و پرستش را «عبادت احرار و آزادگان» مى‌گويند؛ زيرا نه به قصد رفع زيان است و نه به منظور كسب سود، بلكه تنها براى خداست. [٣]

[١]- براى توضيح بيشتر درباره نعمت‌هاى جسمانى و روحانى بهشت ر. ك. «تفسير پيام قرآن» جلد ٦، صفحه ٢٢٧ به بعد.

[٢]- بحار الانوار، چاپ بيروت، جلد ٦٧، صفحه ١٨٦.

[٣]- نهج البلاغه، كلمات قصار، كلمه ٢٣٧.