برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦١ - فضيلت تلاوت سوره

قيامت يك روز بسيار طولانى است، و انسان از مواقف و گذرگاههاى متعددى بايد بگذرد و در هر صحنه و موقفى بايد مدتى بايستد، در بعضى از اين مواقف مطلقا سؤالى نمى‌شود.

و در بعضى از مواقف مهر بر دهان انسان گذارده مى‌شود و اعضاى بدن به شهادت بر مى‌خيزند. و در بعضى، از انسانها دقيقا پرسش مى‌شود.

خلاصه هر صحنه‌اى شرايطى دارد.

(آيه ٤٠)- و باز در تعقيب آن همگان را مخاطب ساخته، مى‌گويد «پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را تكذيب مى‌كنيد»؟! (فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ).

(آيه ٤١)- آرى در آن روز سؤال نمى‌شود، بلكه «مجرمان از چهره‌هايشان شناخته مى‌شوند» (يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيماهُمْ).

گروهى داراى چهره‌هاى بشاش نورانى و درخشانند كه بيانگر ايمان و عمل صالح آنهاست، و گروهى ديگر صورتهائى سياه و تاريك و زشت و عبوس دارند كه نشانه كفر و گناه آنهاست، چنانكه در آيات ٣٩ تا ٤١ سوره عبس مى‌خوانيم: «در آن روز چهره‌هائى درخشان و نورانيند، و چهره‌هائى تاريك، كه سياهى مخصوصى آن را پوشانيده».

سپس مى‌افزايد: «و آنگاه آنها را از موهاى پيش سر، و پاهايشان مى‌گيرند» و به دوزخ مى‌افكنند! (فَيُؤْخَذُ بِالنَّواصِي وَ الْأَقْدامِ).

گرفتن مجرمان با موى پيش سر، و پاها، ممكن است به معنى حقيقى آن باشد كه مأموران عذاب اين دو را مى‌گيرند و آنها را از زمين برداشته، با نهايت ذلت به دوزخ مى‌افكنند، و يا كنايه از نهايت ضعف و ناتوانى آنها در چنگال مأموران عذاب الهى است، كه اين گروه را با خوارى تمام به دوزخ مى‌برند، و چه صحنه دردناك و وحشتناكى است آن صحنه!

(آيه ٤٢)- باز از آنجا كه يادآورى اين مسائل در زمينه معاد هشدار و لطفى است به همگان مى‌افزايد: «پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را تكذيب مى‌كنيد»؟! (فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ).