برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٠ - محتوا و فضيلت سوره

بنابر اين، معيار خوشبختى و بدبختى همان كفر و ايمان است با پيامدهاى عملى كه اين دو دارد و به راستى كسى كه آن همه نشانه‌هاى هدايت و امكانات براى ايمان و تقوا را ناديده بگيرد مصداق روشن «اشقى» و بدبخت‌ترين مردم است.

(آيه ١٧)- سپس سخن از گروهى مى‌گويد كه از اين آتش شعله‌ور سوزان بركنارند، مى‌فرمايد: «به زودى با تقواترين مردم از آن (آتش سوزان) دور داشته مى‌شود» (و سيجنبها الاتقى).

(آيه ١٨)- «همان كسى كه مال خود را (در راه خدا) مى‌بخشد تا پاك شود» (الذى يؤتى ماله يتزكى).

تعبير به «يتزكّى» در حقيقت اشاره به قصد قربت و نيت خالص است خواه اين جمله به معنى كسب نمو معنوى و روحانى باشد، يا به دست آوردن پاكى اموال، چون «تزكيه» هم به معنى «نمو دادن» آمده و هم «پاك كردن».

(آيه ١٩)- سپس براى تأكيد بر مسأله خلوص نيت آنها در انفاقهايى كه دارند، مى‌افزايد: «و هيچ كس را نزد او حق نعمتى نيست تا بخواهد (به اين وسيله) او را جزا دهد» (و ما لاحد عنده من نعمة تجزى).

(آيه ٢٠)- «بلكه تنها هدفش جلب رضاى پروردگار بزرگ اوست» (الا ابتغاء وجه ربه الاعلى).

يعنى؛ انفاق مؤمنان پرهيزكار به ديگران نه از روى رياست، و نه به خاطر جوابگوئى خدمات سابق آنها، بلكه انگيزه آن تنها و تنها جلب رضاى خداوند است، و همين است كه به آن انفاقها ارزش فوق العاده‌اى مى‌دهد.

(آيه ٢١)- و سر انجام در آخرين آيه اين سوره به ذكر پاداش عظيم و بى‌نظير اين گروه پرداخته، و در يك جمله كوتاه، مى‌گويد: «و به زودى راضى و خشنود مى‌شود» (و لسوف يرضى).

آرى! همان گونه كه او براى رضاى خدا كار مى‌كرد خدا نيز او را راضى مى‌سازد، رضايتى گسترده و نامحدود كه تمام نعمتها در آن جمع است.

«پايان سوره ليل»