برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٦ - فضيلت تلاوت سوره

اين جهان نيز به قلب و جان و رزق و روزى شما وسعت مى‌دهد (يفسح الله لكم).

و از آنجا كه گاهى مجلس آن چنان مملوّست كه بدون برخاستن بعضى جا براى ديگران پيدا نمى‌شود، و يا اگر جائى پيدا مى‌شود مناسب حال آنها نيست در ادامه آيه مى‌افزايد: «و هنگامى كه گفته شود: برخيزيد برخيزيد» (و اذا قيل انشزوا فانشزوا).

نه تعلل جوئيد و نه به هنگامى كه بر مى‌خيزيد ناراحت شويد، چرا كه گاه تازه واردها از شما براى نشستن سزاوارترند به خاطر خستگى مفرط، يا كهولت سن، و يا احترام خاصى كه دارند، و يا جهات ديگر.

سپس به بيان پاداش انجام اين دستور الهى پرداخته مى‌افزايد: اگر چنين كنيد «خداوند كسانى را كه ايمان آورده‌اند و كسانى را كه علم به آنها داده شده درجات عظيمى مى‌بخشد» (يرفع الله الذين آمنوا منكم و الذين اوتوا العلم درجات).

اشاره به اين كه اطاعت اين دستورات دليل بر ايمان و علم و آگاهى است، و نيز اشاره به اين كه اگر پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به بعضى دستور داد از جا برخيزند و به تازه واردان جا دهند براى يك هدف مقدس الهى و احترام به پيشگامان در ايمان و علم بوده است.

و از آنجا كه گروهى اين آداب را با طيب خاطر و از صميم دل انجام مى‌دهند، و گروه ديگرى با كراهت و ناخشنودى، يا براى ريا و تظاهر، در پايان آيه مى‌افزايد:

«و خداوند به آنچه انجام مى‌دهيد آگاه است» (و الله بما تعملون خبير).

اين آيه نشان مى‌دهد آنچه مقام آدمى را نزد خدا بالا مى‌برد، دو چيز است:

ايمان و علم.

(آيه ١٢)-

شأن نزول:

نقل كرده‌اند: جمعى از اغنياء خدمت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مى‌آمدند و با او نجوا مى‌كردند (اين كار علاوه بر اين كه وقت گرانبهاى پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله را مى‌گرفت مايه نگرانى مستضعفين و موجب امتيازى براى اغنياء بود) در اينجا اين آيه نازل شد و به آنها دستور داد كه قبل از نجوا كردن با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله صدقه‌اى به مستمندان بپردازند، اغنياء وقتى چنين ديدند از نجوا خوددارى كردند. آيه بعد نازل‌