برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧٤ - محتوا و فضيلت سوره

بسم الله الرحمن الرحيم‌ به نام خداوند بخشنده بخشايشگر

(آيه ١)- در ابتداى اين سوره با قسم تازه‌اى رو برو مى‌شويم، مى‌فرمايد:

«به عصر سوگند»! (و العصر).

واژه «عصر» در اصل به معنى «فشردن» است، و سپس به وقت عصر اطلاق شده، به خاطر اين كه برنامه‌ها و كارهاى روزانه در آن پيچيده و فشرده مى‌شود.

سپس اين واژه به معنى مطلق «زمان» و دوران تاريخ بشر و يا بخشى از زمان، مانند عصر ظهور اسلام و قيام پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله، و امثال آن استعمال شده است، و لذا در تفسير اين سوگند، بعضى از مفسران آن را اشاره به سراسر زمان و تاريخ بشريت دانسته‌اند كه مملو از درسهاى عبرت، و حوادث تكان دهنده و بيدارگر است، و روى همين جهت آن چنان عظمتى دارد كه شايسته سوگند الهى است.

ولى بعضى ديگر روى قسمت خاصى از اين زمان مانند عصر قيام پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله يا عصر قيام حضرت مهدى (عج) كه داراى ويژگى و عظمت خاصى در تاريخ بشر بوده و هست انگشت گذارده، و سوگند را ناظر به آن مى‌دانند.

ولى مناسبتر همان عصر به معنى زمان و تاريخ بشر است، چرا كه بارها گفته‌ايم سوگندهاى قرآن همواره متناسب با مطلبى است كه سوگند به خاطر آن ياد شده، و مسلم است كه خسران انسانها در زندگى نتيجه گذشتن زمان عمر آنهاست.

و يا عصر قيام پيغمبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله به خاطر اين كه برنامه چهار ماده‌اى ذيل سوره در چنين عصرى نازل گرديده.

(آيه ٢)- در اين آيه اشاره به چيزى مى‌كند كه اين سوگند مهم براى آن ياد شده است، مى‌فرمايد: «به يقين انسانها همه در زيانند» (ان الانسان لفى خسر).

سرمايه‌هاى وجودى خود را چه بخواهند يا نخواهند از دست مى‌دهند، ساعات و ايام و ماهها و سالهاى عمر بسرعت مى‌گذرد، نيروهاى معنوى و مادى تحليل مى‌رود، و توان و قدرت كاسته مى‌شود.