برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٢ - «محكمه وجدان»

اين همان چيزى است كه از آن به عنوان «وجدان اخلاقى» ياد مى‌كنند، در بعضى از انسانها بسيار قوى و نيرومند است و در بعضى بسيار ضعيف و ناتوان ولى به هر حال در هر انسانى وجود دارد.

٣- «نفس مطمئنه» يعنى روح تكامل يافته‌اى كه به مرحله اطمينان رسيده، نفس سركش را رام كرده، و به مقام تقواى كامل و احساس مسؤوليت رسيده كه ديگر به آسانى لغزش براى او امكان پذير نيست.

به هر حال اين «نفس لوامه» چنانكه گفتيم رستاخيز كوچكى است در درون جان هر انسان كه بعد از انجام يك كار نيك يا بد، بلافاصله محكمه آن در درون جان تشكيل مى‌گردد و به حساب و كتاب او مى‌رسد.

اين دادگاه عجيب درونى شباهت عجيبى به دادگاه رستاخيز دارد:

١- قاضى و شاهد و مجرى حكم در حقيقت در اينجا يكى است همانطور كه در قيامت چنين است: «خداوندا! تو از اسرار پنهان و آشكار آگاهى و تو در ميان بندگانت قضاوت خواهى كرد» (زمر/ ٤٦).

٢- اين دادگاه وجدان توصيه و رشوه و پارتى و پرونده سازى رايج بشرى را نمى‌پذيرد، همانطور كه در باره دادگاه قيامت نيز مى‌خوانيم: «از آن روز بترسيد كه هيچ كس به جاى ديگرى مجازات نمى‌شود، و نه شفاعتى پذيرفته مى‌گردد، و نه فديه و رشوه‌اى، و نه يارى مى‌شوند» (بقره/ ٤٨).

٣- محكمه وجدان مهمترين و قطورترين پرونده‌ها را در كوتاهترين مدت رسيدگى كرده، حكم نهائى را صادر مى‌كند، همانطور كه در باره دادگاه رستاخيز نيز مى‌خوانيم: «خداوند حكم مى‌كند و حكم او رد و نقض نمى‌شود و حساب او سريع است» (رعد/ ٤١).

٤- مجازات و كيفرش بر خلاف مجازاتهاى دادگاههاى رسمى اين جهان، نخستين جرقه‌هايش در اعماق دل و جان افروخته مى‌شود، و از آنجا به بيرون سرايت مى‌كند، نخست روح انسان را مى‌آزارد، سپس آثارش در جسم، و چهره آشكار مى‌شود، همانطور كه در باره دادگاه قيامت نيز مى‌خوانيم: «آتش برافروخته‌