برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦١٩ - ب) برهان علمى

و اين تفسير جالبى است كه عاليترين دقايق توحيد را بازگو مى‌كند (سلام اللّه عليك يا امير المؤمنين).

نكته‌ها:

١- دلائل توحيد:

توحيد، يعنى يگانگى ذات خداوند و عدم وجود هرگونه همتا و شبيه براى او، گذشته از دلائل نقلى و آيات قرآن مجيد، با دلائل عقلى فراوان نيز قابل اثبات است كه در اينجا قسمتى از آن را به صورت فشرده مى‌آوريم:

الف) برهان صرف الوجود-

و خلاصه‌اش اين است كه خداوند وجود مطلق است، و هيچ قيد و شرط و حدّى براى او نيست، چنين وجودى مسلما نامحدود خواهد بود، چرا كه اگر محدوديتى پيدا كند بايد آلوده به عدم گردد، و ذات مقدسى كه هستى از آن مى‌جوشد هرگز مقتضى عدم و نيستى نخواهد بود و چيزى در خارج نيست كه عدم را بر او تحميل كند بنابر اين، محدود به هيچ حدى نمى‌باشد.

از سوى ديگر دو هستى نامحدود در عالم تصور نمى‌شود، زيرا اگر دو موجود پيدا شود حتما هر يك از آنها فاقد كمالات ديگرى است، يعنى كمالات او را ندارد، و بنابر اين هر دو محدود مى‌شوند، و اين خود دليل روشنى است بر يگانگى ذات واجب الوجود- دقت كنيد.

ب) برهان علمى-

هنگامى كه به اين جهان پهناور نگاه مى‌كنيم در ابتدا عالم را به صورت موجوداتى پراكنده مى‌بينيم، زمين و آسمان و خورشيد و ماه و ستارگان و انواع گياهان و حيوانات، اما هر چه بيشتر دقت كنيم مى‌بينيم اجزاء و ذرات اين عالم چنان به هم مربوط و پيوسته است كه مجموعا يك واحد منسجم را تشكيل مى‌دهد، و يك سلسله قوانين معين بر سراسر اين جهان حكومت مى‌كند.

اين وحدت نظام هستى، و قوانين حاكم بر آن، و انسجام و يكپارچگى در ميان اجزاى آن نشان مى‌دهد كه خالق آن يكتا و يگانه است.

ج) برهان تمانع‌

(دليل علمى فلسفى)- دليل ديگرى كه براى اثبات يگانگى ذات خداوند ذكر كرده‌اند و قرآن در آيه ٢٢ سوره انبياء الهام بخش آن است برهان‌