برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩ - فضيلت تلاوت سوره

تقوا كه آنها را دعوت به تحقيق و تدبر در آيات الهى كند.

(آيه ٥)- سپس مى‌افزايد: «اين آيت حكمت بالغه الهى است اما انذارها (براى افراد لجوج) فايده نمى‌دهد» (حِكْمَةٌ بالِغَةٌ فَما تُغْنِ النُّذُرُ).

(آيه ٦)- در اين آيه مى‌فرمايد: «اكنون (كه اين بيگانگان از حق ابدا آمادگى پذيرش را ندارند آنها را به حال خود واگذار و) از آنان روى بگردان» و به سراغ دلهاى آماده رو فَتَوَلَّ عَنْهُمْ).

«روزى را به يادآور كه دعوت كننده الهى مردم را به امر وحشتناكى دعوت مى‌كند» دعوت به حساب اعمال‌ (يَوْمَ يَدْعُ الدَّاعِ إِلى‌ شَيْ‌ءٍ نُكُرٍ).

(آيه ٧)- در اين آيه به توضيح بيشترى در همين زمينه پرداخته مى‌گويد:

«آنان در حالى كه چشمهايشان از شدت وحشت به زير افتاده، همچون ملخهاى پراكنده از قبرها خارج مى‌شوند»! (خُشَّعاً أَبْصارُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ كَأَنَّهُمْ جَرادٌ مُنْتَشِرٌ).

نسبت «خشوع» به «چشمها» به خاطر آن است كه صحنه آن قدر هولناك است كه تاب تماشاى آن را ندارند، لذا چشم از آن برمى‌گيرند و به زير مى‌اندازند.

و تشبيه به «ملخهاى پراكنده» به تناسب اين است كه توده ملخها برخلاف بسيارى از پرندگانى كه به هنگام حركت دسته جمعى با نظم و ترتيب خاصى حركت مى‌كنند هرگز نظم و ترتيبى ندارند، به علاوه آنها همچون ملخها در آن روز موجوداتى ضعيف و ناتوانند و چنان وحشت زده مى‌شوند كه مانند مستها بى‌توجه به هر طرف رو مى‌آورند و به يكديگر مى‌خورند.

(آيه ٨)- سپس مى‌افزايد: «هنگامى كه آنها به دنبال اين دعوت از قبرها خارج مى‌شوند از شدت وحشت «به سوى اين دعوت كننده گردن مى‌كشند» (مُهْطِعِينَ إِلَى الدَّاعِ).

اينجاست كه وحشت از حوادث سخت آن روز سراپاى آنها را فرا مى‌گيرد، لذا در دنباله آيه مى‌افزايد: «كافران مى‌گويند: امروز روز سخت و دردناكى است»! (يَقُولُ الْكافِرُونَ هذا يَوْمٌ عَسِرٌ).