برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨٨ - فضيلت تلاوت سوره

معصومين نقل شده نيز وارد است.

(آيه ٤)- و بالاخره در آخرين سوگند، مى‌فرمايد: «و به شب هنگامى كه (به سوى روشنائى روز) حركت مى‌كند سوگند» (و الليل اذا يسر). كه پروردگارت در كمين ظالمان است! گوئى شب موجود زنده‌اى است و داراى حس و حركت كه در تاريكى خود گام بر مى‌دارد، و به سوى صبحى روشن حركت مى‌كند.

اگر الف و لام «اللّيل» به معنى عموم باشد تمام شبها را شامل مى‌شود كه خود آيتى است از آيات خدا، و پديده‌اى است از پديده‌هاى مهم آفرينش.

و اگر الف و لام آن عهد باشد اشاره به شب معينى است، و به تناسب سوگندهاى گذشته منظور شب عيد قربان است كه حاجيان از عرفات به «مزدلفه» (مشعر الحرام) و بعد از گذراندن شب در آن وادى مقدس به هنگام طلوع آفتاب به سوى سرزمين منى روان مى‌شوند- اين تفسير در رواياتى كه از معصومين نقل شده نيز آمده است.

به هر حال شب از آيات عظمت الهى است، و از موضوعات پر اهميت عالم هستى، شب حرارت هوا را تعديل مى‌كند، و به همه موجودات آرامش مى‌بخشد، و جوّ آرامى براى راز و نياز به درگاه خدا فراهم مى‌سازد.

به هر حال پيوند اين قسمهاى پنجگانه (سوگند به فجر، و شبهاى دهگانه، و زوج و فرد و شب به هنگامى كه حركت مى‌كند) در صورتى كه همه را ناظر به ايام ذى الحجه و مراسم بزرگ حج بدانيم روشن است.

در غير اين صورت اشاره به مجموعه‌اى از حوادث مهم عالم تكوين و تشريع شده كه نشانه‌هايى هستند از عظمت خداوند و پديده‌هايى هستند شگفت انگيز در عالم هستى.

(آيه ٥)- بعد از ذكر اين قسمهاى پر معنى و بيدارگر، مى‌افزايد: «آيا در آنچه گفته شد سوگند مهمى براى صاحبان خرد نيست»؟! (هل فى ذلك قسم لذى حجر).

«حجر» در اصل به معنى «منع» مى‌باشد و از آنجا كه «عقل» انسان را از