برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٩ - محتواى سوره

(يومئذ تحدث اخبارها).

آنچه از خوبيها و بديها، و اعمال خير و شر، بر صفحه زمين واقع شده، همه را برملا مى‌سازد، و يكى از مهمترين شهود اعمال انسان در آن روز همين زمينى است كه ما اعمال خود را بر آن انجام مى‌دهيم، و شاهد و ناظر ماست.

در حديثى از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مى‌خوانيم: «منظور از خبر دادن زمين اين است كه اعمال هر مرد و زنى را كه بر روى زمين انجام داده‌اند خبر مى‌دهد، مى‌گويد: فلان شخص در فلان روز فلان كار را انجام داد، اين است خبر دادن زمين»!

(آيه ٥)- در اين آيه مى‌افزايد: «اين به خاطر آن است كه پروردگارت به او وحى كرده است» (بان ربك اوحى لها). و زمين در اجراى اين فرمان كوتاهى نمى‌كند.

تعبير «اوحى» در اينجا به خاطر آن است كه چنين سخن گفتن اسرار آميز بر خلاف طبيعت زمين است و اين جز از طريق يك وحى الهى ممكن نيست.

(آيه ٦)- سپس مى‌فرمايد: «در آن روز مردم بصورت گروههاى پراكنده (از قبرها) خارج مى‌شوند تا اعمالشان به آنها نشان داده شود»! (يومئذ يصدر الناس اشتاتا ليروا اعمالهم).

جمله‌ «ليروا اعمالهم» به معنى «تجسّم اعمال» و مشاهده خود اعمال است، و اين آيه يكى از روشنترين آيات كه بر مسأله تجسّم اعمال دلالت دارد محسوب مى‌شود يعنى؛ در آن روز اعمال آدمى به صورتهاى مناسبى تجسّم مى‌يابد و در برابر او حضور پيدا مى‌كند، و همنشينى با آن مايه نشاط يا رنج و بلاست.

(آيه ٧)- سپس به سر انجام كار هر يك از اين دو گروه مؤمن و كافر، نيكوكار و بدكار، اشاره كرده، مى‌فرمايد: «پس هر كس هم وزن ذرّه‌اى كار خير انجام دهد آن را مى‌بيند» (فمن يعمل مثقال ذرة خيرا يره).

(آيه ٨)- «و هر كس هم وزن ذرّه‌اى كار بد كرده آن را مى‌بيند»! (فمن يعمل مثقال ذرة خيرا يره).

ظاهر اين آيات نيز تأكيد مجددى است بر مسأله «تجسم اعمال» و مشاهده‌