برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١٧ - محتوا و فضيلت سوره

در آمد و تقديم (محضر مباركتان) مى‌كنم.

رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به سراغ خانواده فقير رفت و به صاحب خانه گفت: اين نخل از آن تو و فرزندان توست.

اينجا بود كه سوره ليل نازل شد- و گفتنيها را در باره بخيلان و سخاوتمندان گفت.

در بعضى از روايات آمده كه مرد خريدار شخصى به نام «ابو الدحداح» بود.

(آيه ١)- تقوا و امدادهاى الهى: باز در آغاز اين سوره به سه سوگند تفكر انگيز از «مخلوقات» و «خالق عالم» برخورد مى‌كنيم.

مى‌فرمايد: «قسم به شب در آن هنگام كه (جهان را) بپوشاند» (و الليل اذا يغشى).

تعبير به «يغشى» ممكن است به خاطر آن باشد كه تاريكى شب همچون پرده‌اى بر نيمى از كره زمين مى‌افتد، و آن را زير پوشش خود قرار مى‌دهد، و يا به خاطر اين كه چهره روز يا چهره آفتاب عالمتاب با فرا رسيدن آن پوشانده مى‌شود، و به هر حال اشاره‌اى است به اهميت شب و نقش مؤثر آن در زندگى انسانها، از تعديل حرارت آفتاب گرفته، تا مسأله آرامش و سكون همه موجودات زنده در پرتو آن، و نيز عبادت شب زنده‌داران بيدار دل و آگاه.

(آيه ٢)- سپس به سراغ سوگند ديگرى رفته، مى‌افزايد: «و قسم به روز هنگامى كه تجلى كند» (و النهار اذا تجلى).

و اين از لحظه‌اى است كه سپيده صبح پرده ظلمانى شب را مى‌شكافد و تاريكيها را به عقب مى‌راند و بر تمام پهنه آسمان حاكم مى‌شود.

(آيه ٣)- و بعد به سراغ آخرين قسم رفته، مى‌فرمايد: «و قسم به آن كس كه جنس مذكر و مؤنث را آفريد» (و ما خلق الذكر و الانثى).

چرا كه وجود اين دو جنس در عالم «انسان» و «حيوان» و «نبات» و دگرگونيهايى كه از لحظه انعقاد نطفه تا هنگام تولد رخ مى‌دهد، و ويژگيهايى كه هر يك از دو جنس به تناسب فعاليتها و برنامه‌هايشان دارند، و اسرار فراوانى كه در مفهوم زوجيّت نهفته است، همه نشانه‌ها و آياتى است از جهان بزرگ آفرينش، كه از طريق آن مى‌توان به عظمت آفريننده آن واقف شد.