برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥١ - صحابه در ميزان قرآن و تاريخ

استفاده مى‌كرد، و مسائل سرنوشت ساز انسانها را در زنده‌ترين صورتش بيان نمود در اين آيه كه ناظر به همه آيات قرآن مجيد است پرده از روى اين حقيقت بر مى‌دارد كه نفوذ قرآن بقدرى عميق است كه اگر بر كوهها نازل مى‌شد آنها را تكان مى‌داد، اما عجب از اين انسان سنگدل كه گاه مى‌شنود و تكان نمى‌خورد! نخست مى‌فرمايد: «اگر اين قرآن را بر كوهى نازل مى‌كرديم مى‌ديدى در برابر آن خاشع مى‌شود، و از خوف خدا مى‌شكافد» (لو انزلنا هذا القرآن على جبل لرأيته خاشعا متصدعا من خشية الله).

«و اينها مثالهائى است كه براى مردم مى‌زنيم شايد در آن بينديشيد» (و تلك الامثال نضربها للناس لعلهم يتفكرون).

بعضى اين آيه را بر ظاهرش حمل كرده‌اند و گفته‌اند: تمام موجودات اين جهان، از جمله كوهها، براى خود نوعى درك و شعور دارند و اگر اين آيات بر آنها نازل مى‌شد به راستى از هم متلاشى مى‌شدند، گواه اين معنى را آيه ٧٤ سوره بقره مى‌دانند كه در توصيف گروهى از يهود مى‌گويد: «سپس دلهاى شما بعد از اين ماجرا سخت شد، همچون سنگ! و يا سخت‌تر! چرا كه پاره‌اى از سنگها مى‌شكافد و از آنها نهرها جارى مى‌شود، و پاره‌اى از آنها شكاف بر مى‌دارد و آب از آن تراوش مى‌كند و پاره‌اى از خوف خدا به زير مى‌افتد»!

(آيه ٢٢)- در آيات بعد به ذكر قسمت مهمى از اوصاف جمال و جلال خدا- كه توجه به هر يك در تربيت نفوس و تهذيب قلوب تأثير عميق دارد- مى‌پردازد، و ضمن سه آيه پانزده صفت و به تعبير ديگر هجده صفت از اوصاف عظيم او را بر مى‌شمرد و هر آيه با بيان توحيد الهى و نام مقدس «اللّه» شروع مى‌شود كه انسان را به عالم نورانى اسماء و صفات حق رهنمون مى‌گردد.

مى‌فرمايد: «او خدائى است كه معبودى جز او نيست، داناى آشكار و نهان است و او رحمان و رحيم است» (هو الله الذى لا اله الا هو عالم الغيب و الشهادة هو الرحمن الرحيم).