برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٣ - محتوا و فضيلت سوره

مى‌دانيم اهل كتاب انتظار چنين ظهورى را داشتند، و قاعدتا مشركان عرب كه اهل كتاب را از خود عالمتر و آگاهتر مى‌دانستند نيز در اين برنامه با آنها همصدا بودند. ولى بعد از تحقق آرزوهايشان مسير خود را تغيير دادند و به صف مخالفان پيوستند.

(آيه ٥)- سپس «اهل كتاب» و به تبع آنها «مشركان» را مورد ملامت قرار داده، مى‌گويد: چرا در اين آيين جديد اختلاف كردند، بعضى مؤمن و بعضى كافر شدند؛ در حالى كه در اين آيين «دستورى به آنها داده نشده بود جز اين كه خدا را بپرستند در حالى كه دين خود را براى او خالص كنند و از شرك به توحيد بازگردند نماز را بر پا دارند و زكات را بپردازند» (و ما امروا الا ليعبدوا الله مخلصين له الدين حنفاء و يقيموا الصلاة و يؤتوا الزكاة).

سپس مى‌افزايد: «و اين است آيين مستقيم و پايدار» (و ذلك دين القيمة).

منظور از «و ما امروا» اين است كه در آيين اسلام دستورى جز توحيد خالص و نماز و زكات و مانند آن نيامده، و اينها امورى هستند شناخته شده، چرا از قبول آن سرباز مى‌زنند و در پذيرش آن اختلاف مى‌كنند؟

منظور از «دين» مجموعه دين و شريعت است، يعنى؛ آنها مأمور شده بودند كه خدا را پرستش كنند و دين و آيين خود را در تمام جهات خالص گردانند.

جمله‌ «و ذلك دين القيمة» اشاره به آن است كه اين اصول يعنى؛ توحيد خالص و نماز (توجه به خالق) و زكات (توجه به خلق) از اصول ثابت و پا بر جاى همه اديان است، بلكه مى‌توان گفت: اينها در متن فطرت آدمى قرار دارد.

زيرا از يكسو سرنوشت انسان بر مسأله توحيد است، و از سوى ديگر فطرتش او را دعوت به شكر منعم و معرفت و شناخت او مى‌كند، و از سوى سوم روح اجتماعى و مدنيت انسان او را به سوى كمك محرومان فرا مى‌خواند.