برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٥ - «محكمه وجدان»

(آيه ١٥)- «هر چند (در ظاهر) براى خود عذرهائى بتراشد» (و لو القى معاذيره).

اين آيات در حقيقت همان چيزى را مى‌گويد كه در آيات ديگر قرآن در باره گواهى اعضاى انسان بر اعمال او آمده است، مانند آيه ٢٠ سوره فصّلت كه مى‌گويد:

«گوشها و چشمها و پوستهاى تنشان به آنچه انجام مى‌دادند گواهى مى‌دهند».

بنابر اين، در آن دادگاه بزرگ قيامت بهترين گواه بر اعمال انسان، خود اوست، چرا كه او از همه بهتر از وضع خويشتن آگاه است.

اين آيات عالم دنيا را نيز شامل مى‌شود، در اينجا نيز مردم از حال خود آگاهند، هر چند گروهى با دروغ و پشت هم اندازى و ظاهر سازى و رياكارى چهره واقعى خويش را مكتوم مى‌دارند.

(آيه ١٦)- جمع و حفظ قرآن بر عهده ماست! اين آيه و سه آيه بعد از آن به منزله جمله معترضه‌اى است كه گاه گوينده در لابه‌لاى سخن خويش مى‌آورد.

خداوند موقتا رشته سخن در باره قيامت و احوال مؤمنان و كافران را رها كرده، و تذكر فشرده‌اى به پيامبرش در باره قرآن مى‌دهد، مى‌فرمايد: «زبانت را به خاطر عجله براى خواندن آن [- قرآن‌] حركت مده» (لا تحرك به لسانك لتعجل به).

در تفسير اين آيه، تفسير معروفى است كه از ابن عباس در كتب حديث و تفسير نقل شده است، و آن اين كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به خاطر عشق و علاقه شديدى كه به دريافت و حفظ قرآن داشت، هنگامى كه پيك وحى، آيات را بر او مى‌خواند، همراه او زبان خود را حركت مى‌داد و عجله مى‌كرد، خداوند او را نهى فرمود كه اين كار را مكن، خود ما آن را براى تو جمع مى‌كنيم.

(آيه ١٧)- سپس مى‌افزايد: «چرا كه جمع كردن و خواندن آن بر عهده ماست»! و اين كار به وسيله پيك وحى انجام مى‌شود (ان علينا جمعه و قرآنه).

(آيه ١٨)- «هر گاه آن را خوانديم، از خواندن آن پيروى كن» (فاذا قرأناه فاتبع قرآنه).